Türkiye'de 9,6 milyon bireye diyabet taraması yapıldı

Diyabetle çabada erken teşhis ve tertipli sıhhat denetimleri, hastalığın yol açabileceği önemli sıhhat problemlerinin önlenmesinde kıymetini koruyor.

Sağlık Bakanlığının ülke genelinde yürüttüğü tarama ve takip çalışmaları kapsamında 2026 yılında milyonlarca kişi diyabet açısından değerlendirilirken, yüz binlerce kişinin hastalığı erken periyotta tespit edildi.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya nazaran, aile hekimliklerinde Hastalık Yönetim Platformu (HYP) üzerinden yürütülen çalışmalar kapsamında yıl boyunca 9,6 milyon diyabet taraması gerçekleştirildi.

Kontroller sonucunda 376 bin bireye diyabet tanısı konularak tertipli sıhhat takipleri başlatıldı. Ayrıyeten aile tabipleri tarafından yaklaşık 8,2 milyon izlem yapıldı.

DİYABETLİ HER 10 KİŞİDEN 4'Ü HASTALIĞININ FARKINDA DEĞİL

Halk arasında şeker hastalığı olarak bilinen diyabet, bedenin kâfi insülin üretememesi yahut üretilen insülini tesirli kullanamaması sebebiyle kandaki şeker düzeyinin yükselmesiyle ortaya çıkan kronik bir hastalık olarak tanımlanıyor.

Tip 1, Tip 2 ve gebelik diyabeti olmak üzere üç temel çeşidi bulunan hastalık, denetim altında tutulmadığında kalp, böbrek ve göz başta olmak üzere hayati organlarda kalıcı hasarlara sebep olabiliyor.

Genellikle çocukluk ve gençlik devrinde ortaya çıkan Tip 1 diyabet, bedenin kâfi insülin üretememesiyle gelişirken her yaşta görülebiliyor. Diyabet hadiselerinin yüzde 90'ından fazlasını oluşturan Tip 2 diyabet ise insülinin tesirli kullanılamaması yahut kâfi ölçüde üretilememesi sonucunda ortaya çıkıyor. Bu çeşit, birçok vakit bariz şikayetlere yol açmadan ilerleyebiliyor.

Dünya genelinde 589 milyon yetişkinin diyabetle yaşadığı, hastalığa sahip her 10 bireyden 4'ünün ise teşhis almadığı belirtiliyor. Bu sebeple erken teşhis ve nizamlı denetimler, hastalığın sebep olabileceği komplikasyonların önlenmesi açısından büyük değer taşıyor.

AİLE HEKİMLİKLERİNDE TARAMA VE TAKİP SÜRÜYOR

Sağlık Bakanlığı, diyabetin erken dönemde belirlenmesi ve teşhis alan şahısların tedavi süreçlerinin tertipli izlenmesi emeliyle aile hekimliklerinde tarama faaliyetlerini sürdürüyor.

HYP üzerinden yürütülen programla risk kümesindeki bireyler değerlendirilirken hastalık tespit edilen bireylerin takipleri de sistemli olarak gerçekleştiriliyor. Bu kapsamda 2026'da yapılan 9,6 milyon taramada 376 bin şahsa teşhis konulurken yaklaşık 8,2 milyon izlem işlemi tamamlandı.

291 DİYABET OKULUNDA EĞİTİM VERİLİYOR

Diyabetle yaşayan bireylerin hastalıklarını daha uygun tanımaları ve tedavi süreçlerini şuurlu formda yönetmeleri için ülke genelinde 291 Diyabet Okulu faaliyet gösteriyor.

Bu merkezlerde hastalar ve yakınlarına sağlıklı beslenme, ilaç ve insülin kullanımı, kan şekeri ölçümü, hastalık idaresi ve fizikî aktivite mevzularında eğitimler sunuluyor.

Hekim, diyabet hemşiresi, diyetisyen, psikolog, eczacı ve sosyal çalışmacıların katkısıyla yürütülen programlar, iştirakçilerin gereksinimlerine nazaran şekillendiriliyor. Kişisel ve interaktif metotlarla desteklenen eğitimler sayesinde hastaların günlük hayatlarında hastalıklarını daha faal yönetmeleri hedefleniyor.

2026 yılı içerisinde Diyabet Okullarında 5 binden fazla eğitim programı düzenlenirken bu çalışmalardan 50 binden fazla kişi yararlandı.

DİYABET POLİKLİNİKLERİNDE 52 BİNDEN FAZLA KİŞİYE EĞİTİM

Bakanlığa bağlı 334 sıhhat tesisinde hizmet veren diyabet poliklinikleri de hastaların tedavi süreçlerine takviye sağlıyor. Bu merkezlerde tabipler tarafından yönlendirilen bireylere hastalıklarının idaresine yönelik şahsileştirilmiş eğitimler veriliyor.

Eğitimlerde insülin enjeksiyonunun yanlışsız uygulanması, kan şekeri takibi, karbonhidrat tüketiminin düzenlenmesi ve kan şekerinin aşırı düşmesi yahut yükselmesi durumunda yapılması gerekenler üzerinde duruluyor.

Bu kapsamda 2026 yılında diyabet polikliniklerinde 52 binden fazla şahsa eğitim verildi.

DİYABET RİSKİNE KARŞI DÜZENLİ KONTROL UYARISI

Diyabet riskinin azaltılmasında istikrarlı beslenme, nizamlı fizikî aktivite ve sağlıklı beden yükünün korunması öne çıkıyor.

Özellikle fazla kilo, obezite, hareketsiz ömür, sıhhatsiz beslenme, ailede diyabet hikayesi ve ileri yaş, Tip 2 diyabet açısından değerli risk faktörleri arasında bulunuyor.

Çocuklarda aşırı su tüketimi, sık idrara çıkma, daima uyku hali, açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik ve bulanık görme ise Tip 1 diyabetin belirtileri arasında yer alıyor.

Uzmanlar, risk kümesindeki bireylerin belirtilerin ortaya çıkmasını beklemeden aile tabiplerine başvurarak tarama yaptırmalarının değerine dikkati çekiyor. Diyabet tanısı bulunanların da tedavi ve denetimlerini aksatmaması, bilhassa göz ve böbrek sıhhatini müdafaaya yönelik takiplerini sürdürmesi gerekiyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}