Kozmosun en güçlü patlamalarından hipernovalar hiç yaşanmamış olabilir

Yıldızların vefatına yol açan devasa patlamalar, cihanın kimyasal yapısının oluşumunda kıymetli rol oynuyor. Lakin birtakım yıldızların sıra dışı özelliklerini açıklamak için ortaya atılan hipernova teorisi, yeni bir araştırmayla yine tartışmaya açıldı. Bulgular, şimdiye kadar çok daha güçlü patlamalarla ilişkilendirilen yıldızların, sıradan süpernovaların kalıntılarından da oluşabileceğine işaret ediyor.

University College London'dan (UCL) Anmol Aggarwal liderliğindeki araştırma takımı, cihandaki sıra dışı yıldızların kökenini anlamak emeliyle hipernova teorisini inceledi. Araştırmacıların geliştirdiği matematiksel modeller, süpernova patlamalarında ortaya çıkan maddelerin uzaya eşit biçimde dağılmadığını gösterdi.

Normal süpernovalar, büyük kütleli yıldızların yakıtlarını tüketerek kendi içlerine çökmesiyle meydana geliyor. Hipernovaların ise çok daha büyük ve süratli dönen yıldızlarda, sıradan süpernovalardan yaklaşık 10 kat daha güçlü patlamalarla oluştuğu düşünülüyordu.

PATLAMALARDAKİ DÜZENSİZLİK TEORİYİ DEĞİŞTİREBİLİR

Ölen yıldızlar, farklı elementlerin bulunduğu katmanlı bir yapıya sahip. Patlama sırasında bu katmanlardaki maddeler uzaya saçılırken elementler her yöne eşit biçimde dağılmayabiliyor. Örneğin oksijen bir yöne, kükürt ise diğer bir yöne yayılabiliyor.

Bu asimetrik dağılım, patlama sonrasında oluşan yıldızların sıra dışı kimyasal bileşimler kazanmasına sebep olabiliyor. Böylelikle kimi yıldızların özellikleri, daha evvel sadece hipernovalarla açıklanırken sıradan süpernovaların kalıntılarıyla da anlaşılabiliyor.

Araştırma takımından Ralph Schoenrich, yıldız patlamaları sırasında maddelerin ne ölçüde karıştığının şimdi tam olarak bilinmediğini, fakat yeni çalışmaların bu karışımın sonlu kaldığını ortaya koyduğunu belirtti.

GALAKSİLERİN KİMYASAL EVRİMİ YENİDEN DEĞERLENDİRİLEBİLİR

Samanyolu'ndaki sıra dışı yıldızları inceleyen araştırmacılar, bu gök cisimlerinin oluşumunu açıklamak için her vakit harikulâde güçlü patlamalara gereksinim duyulmayabileceği sonucuna ulaştı. Sıradan süpernovaların asimetrik kalıntıları ve nötron yıldızlarının birleşmesi de kelam konusu yıldızların kimyasal özelliklerini açıklayabilecek süreçler arasında gösterildi.

Monthly Notices of the Royal Astronomical Society mecmuasında yayımlanan çalışma, yıldızların oluşumu ve galaksilerin kimyasal evrimine ait mevcut modellerin yine kıymetlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor. Araştırma, hipernovaların muhakkak var olmadığını kanıtlamaktan fazla, kimi yıldızları açıklamak için bu cins aşırı patlamalara duyulan muhtaçlığın sorgulanabileceğini ortaya koyuyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}