Ümit Yenişehirli yazdı: Marmara Depremi’nin 27. yılı

Türkiye tarihinin en yıkıcı afetlerinden biri olan Marmara Depremi’nin bugün 27’nci yıl dönümü. Sarsıntıdaki can kayıplarının, dağılan hayatların, yerle bir olan binlerce yapının üzüntülü anısı, toplumsal bellekte hala yaşıyor, yıl dönümlerinde bu burukluk daha da artıyor.

Marmara Depremi’nin yaşandığı o geceden bu yana unutulmayan bir boyut da sarsıntı öncesi, esnası ve sonrasında meydana geldiğine inanılan, görülen, aktarılan çarpıcı olaylar... Bunlardan kimilerinin görünürlüğü – ve belirli bir izahı – olsa da bir türlü sirkülasyondan kalkmayan söylentiler…

TRAVMADAN BESLENEN BİR ANLATI YUMAĞI

Toplumsal psikoloji uzmanlarına nazaran; ani, denetim edilemez ve insanı çaresiz bırakan tabiat olayları karşısında yaşanan travma ve buna bağlı “anlam arayışı”, vakitle o felaketin etrafında geniş bir söylenti ve gizem ağı oluşmasına da yol açabiliyor.

Marmara Depremi’yle ilgili de yaşayanların anlattığı, sonrasında onlardan duyanların da aktardığı, böylelikle de giderek katman katman çoğalan bir tevatür yığını mevcut. Sarsıntı öncesi gizemli işaretlerden HAARP savlarına, enkaz altındaki gizemli kurtarıcılardan kayıp binalara kadar pek çok anlatı, devrin kimi idare zaafları ile teknolojik belirsizliklerinden de beslenip, çoğalarak toplumsal bellekte yer bulmuştu.

MANEVİ İKAZLAR, RÜYALAR VE DİĞERLERİ

Depremin birinci günlerinden itibaren, kamuoyunda en çok dolanıma giren anlatılar arasında, felaketle birlikte gözlemlenen, hissedilen manevi boyutlu, paranormal (normalin ötesi) manalar yer almıştı. Bu transferler, temel olarak üç farklı boyutta şekillenmişti. Depremi yaşayan pek çok kişi, hayallerinde, “aksakallı şahıslarca bölgeyi terk edin” denilerek ikaz edildiklerini, “birçok Allah dostunun ruhlarının o gece için adeta cismanileştiğini” anlatmıştı.

“ALLAH’A GÖRE GÜÇLÜĞÜ MÜ VAR?”

Yine o periyot hem Marmara bölgesinin değişik yerleşim yerlerinde yaşayanların hem de arama kurtarma çalışmaları için gelenlerin aktardıklarında “esrarengiz kurtarıcılar” da sıklıkla duyulmuştu. Kimi kazazedeler ve bu kümeler içerisinde çoğunlukla çocuklar, günlerce enkaz altında kalmalarına karşın adeta “bir el”in kendilerine yardım ettiğini söylemekteydi. Bu cins anlatılar, birçok kişinin lisanından, “Allah’a nazaran zahmeti mü var?” girizgahıyla o devrin en yaygın tanıklıklarından biri haline gelmişti.

Depremde; etraflarındaki tüm yapılar yıkıldığı halde kimi tarihi binalar, türbeler, mescitler hasar bile almazken, buna karşılık kimi yapıların ise toprak üstünde hiçbir iz bırakmadan “kaybolması”, “yerin tabanına geçmesi” de yeniden o günlerdeki diğer “esrarengiz” anlatılardandı.

ULUSLARARASI BOYUTLU KOMPLO TEORİLERİ: “SUNİ DEPREM”

Bu büyük dram, Türkiye’de birinci defa, zelzele üzere bir tabiat olayını dış güç merkezli, jeofiziksel müdahaleler içeren komplo teorilerine bağlayan bir anlayışa da taban hazırlamıştı. Buna nazaran, Alaska’da, ABD tarafından yürütülen HAARP çalışmaları ile Marmara Depremi arasında bir bağ olduğu söylentisi yaygınlaşmıştı.

Atmosferin katmanlarından biri olan iyonosferi incelemek gayesiyle kurulmuş, dünyanın en güçlü yüksek frekanslı radyo vericisi sistemini barındıran tesisin, radyo dalgalarıyla yeryüzünde büyük tabiat olaylarına yol açabildiği yaygın bir inanışa dönüşmüştü. Anlatılanlara nazaran, HAARP merkezinden iyonosfere gönderilen yüksek frekanslı radyo dalgalarıyla Marmara Fay Hattı tetiklenerek “suni bir deprem” üretilmişti.

Bu söylentiler, Gölcük Deniz Ana Üssü’nde “kontrolden çıkan bir deney” ekiyle de zenginleştirilmişti. Buna nazaran, YAŞ kararları uyarınca, üs bünyesindeki bazı komutanların devir-teslim töreni vesilesiyle protokoler bir vazifeyle Gölcük’te bulunan yabancı askeri çalışanın, “aslında Marmara Denizi tabanında bilinmeyen bir tektonik deney yaptığı, bu denemelerin denetimden çıkması sonucu da fay sınırının kırıldığı” argüman edilmişti. O günlerde ayrıyeten; Gölcük ve etrafında zelzele gecesi saatlerinde görüldüğü ileri sürülen işaretsiz “siyah helikopterlerin”, başarısız denemede ölen yabancı mühendislerin cesetlerini ve zımnî dokümanları toplamak için bölgeye sevk edildiği söylentisi de yayılmıştı.

GÖKYÜZÜNDEKİ ALEV TOPLARI, ANORMAL HAYVAN DAVRANIŞLARI

Bölgede o gece yaşanan olağandışılıklar için elbette karşı görüşler, bilimsel kimi açıklamalar da olmuştu. Çoklukla paranormal olaylara prim vermeyen, “tek doğrunun bilimsel bulgular” olduğu görüşüne yakın bu çevrelere nazaran, o gece yaşanan çabucak bütün olayların “bilimsel bir açıklaması” vardı.

Bu çerçevede, “gökyüzündeki alev topları”, piezoelektrik ışımalara bağlı olarak deniz suyunun ısınması hatta “yanması”; fay çizgilerindeki kuvars yüklü kayaların kırılması sonucu açığa çıkan metan gazlarının tutuşmasıyla izah ediliyordu. Tekrar kimi binaların “yutulması” ise jeoteknik bir olay olan “zemin sıvılaşması” fenomeniyle alakalıydı. Dayanıklı kalan ve birden fazla asırlara meydan okuyan tarihi yapılar, türbeler, mescitler ise bu sağlamlıklarını, yapılışlarındaki hakikat inşaat tekniklerine borçluydular.

Ayrıca, o devir çokça gündeme gelen, sarsıntıdan kısa bir müddet evvel birtakım hayvanların olağandışı davranışlarını yorumlayan uzmanlar, bu durumu, hayvanların, ana sarsıntı (S dalgası) öncesi insanların hissetmediği elektromanyetik titreşimleri (P dalgaları) hissetmeleri, bu durumun da “önsezi gösterileri”ne yol açtığı formunda açıklamışlardı.

HELİKOPTERLER KURTARMA PROTOKOLLERİNİN BİR GEREĞİYDİ

Kamuoyunda, “siyah helikopterler” olarak anılan operasyonun ise askeri kapalılıkla ilgili bir boyutu vardı. Bu hareketlilik, Türkiye’nin en kritik askeri merkezlerinden biri olan Gölcük Deniz Ana Üssü için böylesi bir afet sonrası arama kurtarma çalışmaları ve bâtın evrakları emniyete alma protokollerinin büsbütün Türk devlet güçlerince uygulanmasından kaynaklanmıştı.

Kaynak: {Haber Merkezi}