Türkiye'nin toryum kaynakları nükleer güç için kullanılacak

Türkiye, farklı bölgelerde bulunan toryum kaynaklarını yeni jenerasyon nükleer teknolojilerde kıymetlendirmek, toryum bileşiklerinin yerli imkanlarla üretimini geliştirmek ve bu alanda yüksek katma değerli teknoloji ve tedarik kapasitesi oluşturmak için çalışmalarını sürdürüyor.

Türkiye'nin Eskişehir ve Malatya'da toryum kaynakları bulunurken Kayseri, Sivas, Diyarbakır ve Burdur'daki alanlarda tespit edilen toryum yataklarına yönelik detaylı çalışmalar devam ediyor.

DÜNYANIN EN BÜYÜK TORYUM KAYNAKLARINA SAHİP ÜLKELERDEN BİRİ

Türkiye'nin bu kapsamda dünyanın en büyük toryum kaynaklarına sahip ülkelerden biri olduğu belirtiliyor.

Nükleer yakıt ham maddesi olarak bedellendirilen ve yaklaşık 50 mineralin yapısında yer alan toryum, tabiatta hür halde bulunmuyor.

RADYOAKTİF BİR ELEMENT

Çoğunlukla nadir toprak elementlerini içeren minerallerle birlikte bulunan toryum, radyoaktif bir element olarak öne çıkıyor.

Toryumun uygun nükleer süreçlerle bir çeşit uranyuma dönüştürülebildiği için nükleer yakıt çevriminde alternatif bir ham madde olabileceği bedellendiriliyor.

TORYUMUN YAKIT ÇEVRİMİNDE KULLANILABİLMESİ İÇİN İLAVE NÜKLEER SÜREÇLERE İHTİYAÇ VAR

Bununla birlikte toryum, günümüzde kullanılan uranyum yakıtı üzere direkt bir nükleer yakıt niteliği taşımıyor. Toryumun yakıt çevriminde kullanılabilmesi için ek nükleer süreçlere ve yakıtın işlenmesine yönelik teknolojilere gereksinim duyulduğu için bugün ticari ölçekte toryumla çalışan nükleer santral bulunmuyor.

TORYUM, İLERİ REAKTÖR TASARIMLARINDA ARAŞTIRILIYOR

Toryumun bilhassa ergimiş tuz reaktörleri (MSR) üzere ileri reaktör dizaynlarında kullanılması konusunda araştırmalar yürütülüyor. Memleketler arası Atom Enerjisi Ajansı'nın (IAEA) çalışmalarında, toryumun yakıt yahut örtü tuzunda kullanılmasıyla uranyum üretilebildiği ve toryum-uranyum yakıt çevrimine geçiş için potansiyel oluşturduğu belirtiliyor.

Öte yandan, endüstriyel ölçekte uygulanabilir bir MSR dizaynına ulaşılması için çözülmesi gereken teknik meseleler bulunuyor.

Çin, toryum yakıtlı ergimiş tuz reaktörü teknolojisinde öne çıkan ülkeler arasında yer alırken toryumun nükleer yakıt olarak kullanımına yönelik çalışmalar Hindistan, ABD ve Avrupa'da da devam ediyor.

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumuna nazaran, toryum dünya genelinde çoğunlukla monazit üzere minerallerde bulunuyor ve bu mineral, nadir toprak elementlerinin üretimi gayesiyle bedellendiriliyor. Toryumun gelecekte ekonomik bir nükleer ham maddeye dönüşmesi, sadece kaynağın büyüklüğüne değil, cevherin işlenmesi ve nükleer yakıt çevriminin kurulmasına yönelik teknolojilerin geliştirilmesine de bağlı bulunuyor.

DÜNYADA 6,36 MİLYON TON TORYUM KAYNAĞI BULUNUYOR

OECD Nükleer Enerji Ajansı ve IAEA'nın 2014 tarihli ortak çalışmasına nazaran, dünyadaki yaklaşık 6,36 milyon ton toryum rezervinin 374 bin tonunu Türkiye'deki toryum kaynakları oluşturuyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının haziranda güncellediği bilgilere nazaran ise Eskişehir-Sivrihisar'da 380 bin 141 ton, Malatya-Kuluncak'ta 3,8 milyon ton ve Eskişehir Beylikova-Sivrihisar'da 694 milyon ton toryum rezervi bulunuyor.

TÜRKİYE TORYUMU TEKNOLOJİYE DÖNÜŞTÜRMEYİ AMAÇLIYOR

Türkiye'nin toryum yaklaşımında bu kaynakların yüksek katma değerli ürünlere ve nükleer teknolojilere dönüştürülmesi de öne çıkıyor.

Bu kapsamda Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) ile Danimarka merkezli Copenhagen Atomics arasında imzalanan mutabakat zaptıyla toryumun yeni kuşak nükleer reaktörlerde kullanılmasına yönelik AR-GE ve projelendirme çalışmalarının yürütülmesi, bilhassa ergimiş tuz reaktörlerinde kullanılabilecek nitelikte toryum bileşiklerinin Türkiye'de üretilmesi hedefleniyor.

Söz konusu çalışma, Türkiye'nin toryum kaynaklarını sırf ham madde olarak değerlendirmenin yanında nükleer yakıt bileşikleri, AR-GE ve yeni kuşak reaktör teknolojileriyle birlikte ele alma arayışının bir parçasını oluşturuyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}