Türkiye'de saatte 15 kişi sigara sebebiyle ömrünü kaybediyor

Dünya genelinde en yaygın kullanılan tütün eserini sigara oluştururken, nargilelik tütün, puro, sarma tütün, pipo ve ısıtılmış tütün eserleri de kullanılan eserler arasında yer alıyor.

Bütün biçimleri sıhhat üzerinde önemli tahribata yol açan tütün eserleri, yalnızca kullananları değil dumana maruz kalanları da olumsuz etkiliyor.

4 DAKİKADA BİR KİŞİ SİGARADAN HAYATINI KAYBEDİYOR

Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 26 Haziran'da güncellediği datalara nazaran, tütün bedendeki neredeyse her organa ziyan vererek kanser, kalp hastalıkları, inme ve akciğer hastalıklarının yanı sıra doğurganlığın azalması, bağışıklık sisteminin zayıflaması ve erken vefata sebep olabiliyor.

Tütün kullanımının yol açtığı bu sıhhat problemleri sebebiyle dünya genelinde her yıl 7 milyondan fazla kişi hayatını kaybediyor. Bu ölümlerin 1,6 milyondan fazlasını ise sigara kullanmadığı halde pasif içiciliğe maruz kalan şahıslar oluşturuyor.

Sağlık Bakanlığından edinilen bilgiye nazaran, Türkiye'de ise yılda yaklaşık 125 bin kişi tütün sebebiyle hayatını kaybediyor.

Bu sayı, her 4 dakikada ortalama bir kişinin sigaradan ömrünü yitirdiği manasına geliyor. Ölümlerin 25 binini sigara kullanmadığı halde pasif içiciliğe maruz kalanlar oluşturuyor.

KALP-DAMAR HASTALIKLARI VE 20'DEN FAZLA KANSER TÜRÜNÜN NEDENİ

Tütün kullanımı, kalp-damar ve teneffüs yolu hastalıkları ile 20'den fazla kanser tipi yahut alt tipi açısından değerli risk faktörleri arasında gösteriliyor.

Sigara dumanındaki partiküller akciğerlere ulaştığında ziyanlı tesirlerini başlatırken, dumanda bulunan karbonmonoksit kanın oksijen taşıma kapasitesini azaltıyor.

DUMANDA YAKLAŞIK 4 BİN KİMYASAL MADDE VE TOKSİN BULUNUYOR

Tütünün oluşturduğu sıhhat riskleri sırf kullanan şahıslarla hudutlu kalmıyor.

DSÖ'ye nazaran, pasif içiciliğin inançlı bir seviyesi bulunmuyor. Tütün dumanına maruz kalmak, koroner kalp hastalığı ve akciğer kanseri dahil önemli kalp-damar ve teneffüs yolu hastalıklarına sebep olabiliyor.

Yanan bir sigaradan etrafa yayılan dumanda 50'si kanser yapan olmak üzere yaklaşık 4 bin kimyasal madde ve toksin bulunuyor.

Bir sigaranın yaklaşık 12 dakikada yandığı, sigara içen kişinin ise bu mühletin yaklaşık 30 saniyesinde dumanı içine çektiği, yanan sigaranın yaklaşık üçte ikisinin dumanının havaya yayıldığı belirtiliyor.

Sigara dumanına maruz kalan çocuklarda astım, bronşit, soğuk algınlığı, orta kulakla ilgili problemler ve akciğer işlevlerinde azalma üzere teneffüs sistemine ait sıkıntıların görülme riskinin daha yüksek olduğu bildiriliyor.

SİGARA BEBEK SAHİBİ OLMA ŞANSINI AZALTIYOR

Tütün kullanımının olumsuz etkilediği alanlardan birini de üreme sıhhati oluşturuyor.

DSÖ'nün 8 Eylül'de yayımladığı bilgi özetinde, sigara kullanımının bayanlarda kısırlıkla, erkeklerde sperm üzerindeki olumsuz tesirlerle ve kimi doğurganlık tedavilerinin muvaffakiyet talihinin düşmesiyle bağlı olduğuna dikkati çekiliyor. Pasif içiciliğin de doğurganlığı etkileyebileceği belirtiliyor.

Tütün kullanan bayanlarda kısırlık riski kullanmayanlara kıyasla yüzde 40 daha yüksek bulunurken, geçmişte tütün kullanıp bırakan bayanlarda bu riskin kullanmaya devam edenlere nazaran yüzde 25 daha düşük olabileceği bildiriliyor.

Tütün kullanımı, doğurganlık tedavilerinin muvaffakiyetini da etkiliyor. DSÖ'nün aktardığı 21 çalışmada, sigara kullanımının tüp bebek üzere yardımcı üreme prosedürlerinin akabinde daha az gebelik ve canlı doğumla bağlantılı olduğu, başarılı sonuç ihtimalini yaklaşık yarı yarıya azaltabileceği belirtiliyor.

Pasif içiciliğe maruz kalan bayanlarda da kısırlık riskinin daha yüksek olabileceğine ve hamile kalma talihinin azalabileceğine dikkati çekiliyor.

NİKOTİN GÜÇLÜ BAĞIMLILIK YAPIYOR

DSÖ, nikotinin yüksek derecede bağımlılık yapan olduğunu ve bilhassa beyin gelişimi devam eden çocuklar, ergenler ve genç yetişkinler açısından ziyanlı tesirler taşıdığını bildiriyor.

Ergenlik devrinde nikotine maruz kalmanın dikkat ve öğrenme dahil beyin gelişimini etkileyebileceği, erken yaşta nikotin kullanımının uzun vadeli bağımlılık ve gelecekte öteki nikotin ve tütün eserlerinin kullanım mümkünlüğünü artırabileceği belirtiliyor.

Yeşilayın da yayımladığı datalara nazaran, nikotin 90-120 dakika alınmadığında mahrumluk belirtileri ortaya çıkıyor. Bu belirtiler tütünün bırakıldığı birinci gün en yoğun seviyede hissedilebiliyor.

Kolay kızma yahut öfkelenme, baş dönmesi, iştah artışı, kas kasılmaları, tansiyon düşmesi, uykusuzluk, çökkün his durumu ve yoğun nikotin isteği mahrumluk belirtileri arasında sıralanıyor.

SİGARA BEYİN SAĞLIĞINI DA ETKİLİYOR

Tütün kullanımının bilhassa beyin korteksinde incelmeyle ve beyin damarlarında olumsuz değişikliklerle bağlantılı olduğuna işaret ediliyor.

Düşünme, konuşma, hafıza ve karar verme üzere bilişsel fonksiyonların idaresinde kıymetli rol oynayan beyin korteksindeki incelmenin, unutkanlık, öğrenme zahmeti, dikkat dağınıklığı ve kişilik değişiklikleri üzere problemlerle kontaklı olabileceği, birtakım bireylerde depresyon gibisi bulguların da görülebileceği belirtiliyor.

TÜTÜNÜN YÜKÜ SAĞLIKLA SINIRLI KALMIYOR

Tütün kullanımı, yol açtığı sıhhat meselelerinin yanı sıra ekonomik kayıplara da sebep oluyor.

DSÖ, tütün kullanımının ekonomik maliyetlerinin tütüne bağlı hastalıkların tedavisi için yapılan sıhhat harcamaları ile bu hastalık ve vefatlar sebebiyle ortaya çıkan insan sermayesi kayıplarını içerdiğini bildiriyor.

Tütün için yapılan harcamaların bilhassa düşük ve orta gelirli ülkelerde hanelerin besin ve barınma üzere temel gereksinimlere ayırabileceği kaynakları azaltabildiğine işaret ediliyor.

DSÖ'nün çevresel tesirlere ait bilgilerine nazaran, tütün sanayisi sebebiyle dünya genelinde her yıl yaklaşık 600 milyon ağaç kaybediliyor, 200 bin hektar arazi kullanılıyor, 22 milyar ton su tüketiliyor ve 84 milyon ton karbondioksit salımı gerçekleşiyor.

Her yıl yaklaşık 4,5 trilyon sigara filtresinin de okyanusları, ırmakları, kentleri, parkları, toprağı ve kıyıları kirlettiği belirtiliyor.

SİGARAYI BIRAKINCA VÜCUTTA İYİLEŞME BAŞLIYOR

Sigarayı bırakmanın akabinde bedende olumlu değişiklikler kısa müddette başlayabiliyor.

Yeşilayın aktardığı bilgilere nazaran, son sigaranın içilmesinden 20 dakika sonra kalp atış suratı ve kan basıncı düşerken, 12 saat sonra kandaki karbonmonoksit düzeyi olağan seviyeye geliyor.

Bırakmayı takip eden 2 hafta ile 3 ay içinde kan dolanımı nizama giriyor ve akciğer işlevlerinde gelişme kaydediliyor. 1-9 aylık periyotta ise öksürük ve nefes darlığı azalıyor.

Bir yıl sonra koroner kalp hastalığı riski sigara içenlerin yarısı seviyesine inerken, 5 yıl sonra inme riskinin 5-15 yıldır sigara içmeyen şahısların düzeyine gerilediği belirtiliyor.

Sigarayı bıraktıktan 10 yıl sonra akciğer kanserinden vefat riski sigara içenlerin yaklaşık yarısı seviyesine inerken, ağız, boğaz, yemek borusu, mesane, böbrek ve pankreas kanseri riskleri de azalıyor.

Bırakmanın üzerinden 15 yıl geçtiğinde ise koroner kalp hastalığı riskinin sigara kullanmayan bireylerin düzeyine indiği bildiriliyor.

Sigarayı 30'lu yaşlarda bırakanlarda beklenen ömür mühletinin 10 yıl, 40'lı yaşlarda bırakanlarda 9 yıl, 50'li yaşlarda bırakanlarda 6 yıl ve 60'lı yaşlarda bırakanlarda 3 yıl arttığı bildiriliyor.

TÜRKİYE'DE SİGARAYI BIRAKMAK İSTEYENLERE DANIŞMANLIK VE TAKİP DESTEĞİ

Türkiye'de Sağlık Bakanlığı öncülüğünde ücretsiz sigara bırakma tedavileri uygulanıyor.

Sigarayı bırakmaya karar veren şahıslar, ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı'nı arayarak dayanak alabiliyor.

Sigarayı bırakmak isteyenler ayrıyeten 182 üzerinden Merkezi Hekim Randevu Sistemi'nden randevu talep edebiliyor yahut kendilerine en yakın sigara bırakma polikliniğine başvurabiliyor.

ALO 171'e gelen davetler, sigara bırakma konusunda eğitim almış operatörler tarafından 7 gün 24 saat karşılanıyor.

Sigarayı bırakmaya karar veren şahıslara, bırakma planı çerçevesinde makul aralıklarla geri dönüş aramaları yapılarak takip desteği de sağlanıyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}