Türkiye yapay zeka için düğmeye bastı: 5 milyon şahsa eğitim

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nca hazırlanan ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından haziran ayında duyurulan 2026-2030 periyoduna ait Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, "Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet" temasıyla yayımlandı.

Eylem planıyla 4 eksen altında 16 öncelikli aksiyon belirlendi.

5 MİLYON VATANDAŞA YAPAY ZEKA OKURYAZARLIĞI

Yapay zekanın toplumda inançlı, şuurlu, etik ve üretken biçimde benimsenmesi maksadıyla Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı ve Güvenli Kullanım Programı uygulanacak. Bu çerçevede 24 ayda 5 milyon vatandaşa ulaşılacak.

Planla, Ulusal Yapay Zeka Yetenek Programı hayata geçirilecek. Plan dönemi sonuna kadar 1 milyon çalışanın mesleksel dönüşüm değerlendirmesinden geçirilmesi ve 500 milletlerarası uzmanın Türkiye'de araştırma, teşebbüs ve eğitim faaliyetlerine katılması öngörülüyor.

Veri temelli yapay zeka atılımı kapsamında da Ulusal Veri Kütüphanesi, inançlı data alanları ve Yapay Zeka Şampiyonları Programı devreye alınacak.

ETİK ÇERÇEVE BELİRLENECEK

Planla, vatandaşın haklarını koruyan ve yatırımcıya öngörülebilirlik sağlayan bir düzenleyici ortam oluşturulacak.

Kamu kurumları, özel dal, akademi ve sivil toplum kuruluşları temsilcilerinden oluşan çok paydaşlı Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu kurulacak.

TÜRKPATENT tarafından Yapay Zeka Hızlı Hat uygulaması başlatılarak yapay zeka teknolojilerine ve yapay zeka kullanan buluşlara yönelik sınai mülkiyet müracaatları özendirilecek, şeffaf beyan ve hızlandırılmış inceleme süreçleri işletilecek.

Plan periyodunda rekabetçi ve düşük karbonlu ulusal hesaplama omurgası kurulacak. Birinci 6 ayda Ulusal Yapay Zeka Hesaplama Stratejisi ile uzun vadeli yatırım planı yayımlanacak.

Strateji, eğitim ve çıkarım iş yüklerinin farklı hesaplama, depolama ve ağ ihtiyaçlarını farklı başka belirleyecek.

DÜŞÜK KARBONLU ULUSAL HESAPLAMA OMURGASI KURULACAK

Bu periyotta en az 10 milyar dolar fiyatında özel dal yüklü yatırım mobilize edilecek. Bu mobilizasyonun teşvik çerçevesini HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı kapsamında duyuru edilen data merkezi ve yapay zeka davetleri oluşturacak.

Bu kapsamda, 2030'a kadar en az 1 gigavat veri merkezi kurulu gücü, 10 teravatsaat düşük karbonlu elektrik alım anlaşması hacmine ulaşılması amaçlanıyor.

Planla, "Herkes İçin GPU (grafik süreç birimi) Programı" başlatılacak.

Girişimler, KOBİ'ler ve araştırmacılar dünya standartlarında hesaplama gücüne adil ve öngörülebilir şartlarda erişebilecek.

Program, paylaşımlı hizmet kataloğu, şeffaf müracaat kıymetlendirme süreçleri ve akreditasyon kriterleriyle işletilecek.

Akreditasyon kriterleri, güç verimliliği, veri güvenliği, hizmet sürekliliği ve kullanıcıların model, bilgi ve kod varlıkları üzerindeki fikri mülkiyet haklarının korunmasını kapsayacak. Teşebbüsler, KOBİ'ler, üniversite araştırmacıları ve kamu projeleri için başka erişim pencereleri ve tahsis kotaları tanımlanacak.

KAMUDA YAPAY ZEKA DÖNÜŞÜMÜ

Kamu, yapay zeka dönüşümüne öncülük edecek ve kamu alımları yoluyla pazarı şekillendirecek.

Toplam kamu yatırım programları bütçesinden yapay zeka projelerine en az yüzde 2 hisse ayrılacak.

Planla, sektörel yapay zeka programları ve KOBİ kuponları ile fikirden esere uzanan öngörülebilir bir takviye düzeneği oluşturulacak.

Sağlık hizmeti verimliliği, şebeke/enerji optimizasyonu, akıllı üretim-kalite ve coğrafik bilgi sistemleri öncelikli olmak üzere belirlenen alanlarda sektörel yapay zeka pilot programları devreye alınacak.

Bu pilot programlar, KOBİ Yapay Zeka Kupon ve Hazır Çözüm Paketleri Programı ile desteklenecek.

YAPAY ZEKA BÜYÜME BÖLGELERİ KURULACAK

Plan kapsamında yapay zeka büyüme bölgeleri ve bölgesel mükemmeliyet merkezleri kurulacak.

Büyük ölçekli bilgi merkezi ve yapay zeka yatırımlarını hızlandıracak büyüme bölgeleriyle, yatırımcılara güç altyapısı hazır yerleşkeler, mükemmeliyet merkezleriyle KOBİ'lere ve araştırmacılara süratli prototipleme imkanı sunulacak.

Büyüme bölgelerinin içinde çok kiracılı yapay zeka fabrikaları konumlanacak. Bu fabrikalar, ulusal hesaplama kapasitesinin omurgasını oluşturacak.

Yapay zeka büyüme bölgeleri ve fabrikaları, hesaplama kapasitesinin temelini oluşturacak. Bu kapasiteyi ülke genelinde erişilebilir kılmak için kurulacak bölgesel mükemmeliyet merkezleri, üniversite-teknopark-TEKMER-sanayi konsorsiyumlarınca işletilecek.

FİNANSMAN MEKANİZMALARI

Plan devrinde temel araştırmadan girişimciliğe uzanan iki basamaklı fon sistemi da kurulacak.

Bu kapsamda Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu üzerinden 10 milyar liralık dayanak sağlanacak ve projelerin yüzde 40'ının pilot yahut prototipe ilerlemesi beklenecek. Ayrıyeten 15 milyar liralık Yapay Zeka Büyüme Fonu ile en az 20 teşebbüsün Seri A/B yahut ölçeklenme yatırımına katkı verilecek.

FİZİKSEL YAPAY ZEKA ÜRETİM KAPASİTESİ ARTIRILACAK

Öte yandan fizikî yapay zeka ve robotik alanında yerli üretim kapasitesi ve global rekabet gücü artırılacak.

Savunma endüstrinde kazanılmış robotik ve otonom sistem yetkinliklerinin sivil uygulamalara transferi için çift kullanımlı teknoloji teşvikleri, kesimler arası farkındalık programları ve sivil-savunma ortak hızlandırma programları devreye alınacak.

Bu transfer, çift kullanım riskleri, ihracat denetimi, veri güvenliği ve insan nezareti prensipleri gözetilerek yürütülecek.

Sağlık dayanak robotlarında hasta güvenliği, klinik uygunluk ve etik kıymetlendirme süreçleri ayrıyeten uygulanacak.

Türkiye, otonom sürüş teknolojilerinde üretici ülke pozisyonunu güçlendirmek üzere tam otonom sürüşü destekleyen altyapı, mevzuat ve test ortamlarını geliştirecek.

Bu kapsamda 2027 sonuna kadar 3 öncelikli pilot, 2 üniversite-sanayi robotik merkezi, 3 test alanı ve 3 savunmadan sivile teknoloji transferi projesi başlatılacak, 2030'a kadar 5 ihracat veya ortak geliştirme anlaşması imzalanacak.

5 ÜLKEYLE İKİLİ YAPAY ZEKA İŞ BİRLİĞİ

Yapay zeka ve bilgi merkezi yatırımlarında hukuksal öngörülebilirlik, rekabetçi teşvikler ve stratejik altyapı taahhütleri tek çatı altında sunulacak.

Yapay zeka diplomasisi ve memleketler arası işbirlikleriyle global standartların belirlenmesinde faal rol üstlenilecek.

Bu aksiyonla, 2027 sonuna kadar en az 5 ülkeyle ikili yapay zeka iş birliği çerçeve anlaşması imzalanması planlanıyor.

Eylem planına nazaran, bölgesel paydaşlıklar ve çok taraflı platformlar yoluyla ortak yapay zeka altyapısı, modelleri ve kapasite geliştirme programları yürütülecek.

Kaynak: {Haber Merkezi}