Uzay araştırmalarında çığır açan müşahedelerine devam eden NASA, ESA ve CSA iştirakindeki James Webb Uzay Teleskobu, Orion takımyıldızındaki yıldız doğum bölgesine dair yeni datalar paylaştı.
Çalışmada yer alan Türk bilim insanı Dr. Mehmet Hakan Özsaraç’ın katkısı, hem teleskopun bilim grubunda yer alan birinci Türk araştırmacılardan biri olması hem de NASA/JWST projelerinde değerli bir bilimsel muvaffakiyete imza atması açısından dikkat çekti.
TÜRK ASTRONOMDAN MİLLETLERARASI BİR İLK
Dr. Mehmet Hakan Özsaraç’ın katkı sunduğu bu çalışma, James Webb Uzay Teleskobu kapsamında bir Türk bilim beşerinin yer aldığı birinci bilimsel projelerden biri olarak kayıtlara geçti.
Araştırmacının yer aldığı çalışmaların toplam sayısının 14’e ulaştığı, bunların 8’inin “Günün Astronomi Görseli (APOD)” olarak yayımlandığı, 6’sının ise NASA’nın resmi bilimsel görsel arşivinde yer aldığı belirtildi. Bu görsellerin büyük kısmının Hubble Uzay Teleskobu ve James Webb bilgilerine dayandığı söz edildi.
ORION BULUTLARI İÇİNDE YENİ KEŞİFLER
Yeni yayımlanan manzaralar, Orion takımyıldızında yer alan dev moleküler bulut sistemi OMC-2 bölgesine odaklanıyor. Dünya’dan yaklaşık 1280 ışık yılı uzaklıkta bulunan bu bölge, yıldız oluşumunun en ağır yaşandığı kozmik alanlardan biri olarak biliniyor.
Orion A moleküler bulutunun modülü olan bu yapı, farklı yoğunluklardaki gaz ve toz katmanlarıyla yıldızların doğum sürecine mesken sahipliği yapıyor.
YILDIZLARIN DOĞUM EVRELERİ TIPKI KAREDE
Webb teleskobunun NIRCam (Yakın Kızılötesi Kamera) bilgileri, yıldız oluşumunun tüm etaplarını tıpkı imaj içinde bir ortaya getiriyor. En genç protostarlardan yeni oluşmuş yıldızlara kadar farklı evreler, ağır gaz ve toz yapıları ortasında gözlemlenebiliyor.
Bu süreçte, yerçekimi tesiriyle çöken gaz bulutları yeni yıldızları oluştururken, etrafa yayılan güç güçlü jet akımları halinde uzaya saçılıyor.
PROTOYILDIZLAR VE KOZMİK JETLER
Yıldız oluşumunun birinci evresi olan protostarlar, etraflarındaki gazı çekerek büyürken birebir vakitte kutuplarından güçlü husus akımları gönderiyor. Bu jetler, etraftaki ağır gazla çarpışarak parlak şok dalgaları oluşturuyor.
Bu etkileşim, bölgedeki kırmızımsı parlayan yapıları ve kıvrımlı gaz şeritlerini ortaya çıkarıyor.
KOZMİK BULUTLARIN BİLİNMEYEN YAPISI
OMC-2 üzere moleküler bulutlar, yıldız oluşumu için gerekli olan ağır ve soğuk gaz rezervlerini barındırıyor. Bu bölgelerde düşük sıcaklık, karmaşık moleküllerin oluşmasına müsaade verirken, yoğunluk ise yer çekimi çöküşünü tetikliyor.
Bu süreç, sırf yıldızları değil, ilerleyen evrelerde gezegen sistemlerini oluşturacak disk yapılarını da şekillendiriyor.
IŞIĞIN İZİNDE GİZLENEN YILDIZLAR
Bölgedeki kimi genç yıldızlar, ağır toz katmanları nedeniyle direkt görülemese de, etraflarındaki gaz hareketleri ve şok izleri sayesinde tespit edilebiliyor.
Kızılötesi müşahedeler, bu kapalı yıldızların varlığını ortaya çıkararak kozmosun en erken yıldız oluşum süreçlerinin daha âlâ anlaşılmasını sağlıyor.
BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR İÇİN DOĞAL KOZMOLOJİ LABORATUVARI
OMC-2 ve komşu OMC-3 bölgeleri, yıldız oluşumunun fizikî ve kimyasal süreçlerini anlamak için eşsiz bir doğal laboratuvar niteliği taşıyor.
Araştırmalar, genç yıldızların etraflarındaki unsurla etkileşimini, radyasyonun kimyasal yapıya tesirini ve gezegen oluşumuna giden süreçleri incelemeye odaklanıyor.
TÜRKİYE İÇİN BİLİMSEL GURUR
Dr. Mehmet Hakan Özsaraç’ın yer aldığı bu çalışmalar, Türkiye’nin memleketler arası uzay araştırmalarındaki görünürlüğünü artıran kıymetli adımlardan biri olarak bedellendiriliyor.
JWST bilgileriyle yapılan bu katkı, hem bilim dünyasında hem de astronomi topluluklarında dikkat çeken bir muvaffakiyet olarak öne çıkıyor.
Uzmanlar, James Webb Teleskobu’nun sağladığı yüksek çözünürlüklü dataların kainatın erken periyotlarına dair birçok bilinmeyeni aydınlatmaya devam edeceğini belirtiyor.
AİLE DOKTORUNUN UZAY TUTKUSU
Samsun'da yaşayan Aile Tabibi Dr. Mehmet Hakan Özsaraç, lise yıllarında başlayan fotoğrafçılık tutkusunu uzay fotoğrafçılığına dönüştürerek 2019'da uzaktan teleskop kullanımıyla bu alana adım attı. Özsaraç, uzay serüvenini şu cümlelerle aktarmıştı:
"2019 yılında bir uzay fotoğrafçılığı sürece kursunu takip ederken internette rastladığım bir görüntüde, canlı yayında geçen konuşmalar sayesinde uzaktan teleskop kiralanabildiğini öğrendim. Çabucak ilgili web sitesine girerek bu alana adım attım. Sitede yer alan bir eğitim görüntüsünü tıpkı akşam izledim. Anlatıldığı formda süreçleri yapıp, ham manzaraları indirerek sürece sürecine başladım. Ortaya çıkan birinci sonuç beni çok memnun etmişti. Zati 25 yıllık bir fotoğraf deneyimim, fotoğraf sürece yazılımlarına hakimiyetim ve yabancı lisan bilgim olduğu için sürece adapte olmakta zorluk yaşamadım. Kelam konusu web sitesi ve eğitimler İngilizceydi. Böylelikle bu işe birinci adımı atmış oldum. Sonrasında NASA ile bir bağ kurmamız da bu sürecin kıymetli bir kesimi haline geldi."
TEK İMAJIN İŞLENMESİ YAKLAŞIK 2 HAFTA SÜRDÜ
"Bu çalışmaları bazen kendi ekipmanımla yapıyorum, bazen de uzaktaki teleskoplardan yahut NASA'nın uzaydaki teleskoplarından elde ettiğim imajları işleyerek gerçekleştiriyorum. Gök cisimleri çoklukla çok sönüktür. Bu yüzden ışığı toplayabilmek için özel kameralar ve teleskoplarla, sensörleri uzun müddet açık tutarak imaj alıyoruz. Elde edilen bu imgeler daha sonra çeşitli programlarla işlenip, üst üste istiflenerek daha net ve aydınlık hale getiriliyor. Her bir gök cismi için farklı filtreler ve renkler kullanıyoruz. En çok vaktimi alan çalışma, 'Yaratılış Bulutsusu' ya da öteki ismiyle 'Kartal Bulutsusu' oldu. Renk tonlarını NASA'nın kullandığı tonlara benzetmek için epey uğraştım. Bu tek imgenin işlenmesi yaklaşık 2 haftamı aldı. Amatör olarak bu işi yapsam da hem sanata hem bilime katkıda bulunduğumu düşünüyorum."
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
Kaynak: {Haber Merkezi}
Yorumlar 0
Yorum Yap
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın!