ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak atakları; İran’ın misillemeleri, Hürmüz Boğazı’ndaki gerginlik ve bölgesel çatışmanın yayılma riski, yeni bir ateşkes ve müzakere sürecini tetikledi.
Bu ortamda, kalıcı istikrar arayışları sürat kazandı.
Ülkeler, İsrail'le olağanlaşmayı bölgesel güvenlik mimarisinin kesimi olarak değerlendirmeye başladı.
ABD'de Donald Trump idaresi, birinci periyottaki muvaffakiyetini temel alarak İbrahim Anlaşmaları'nı genişletmeyi stratejik öncelik haline getirdi.
Bu çerçevede, Körfez ülkeleri başta olmak üzere bölge devletleriyle ağır diplomatik temaslar yürütüldü.
İRAN'LA MUAHEDEYİ, İBRAHİM ANLAŞMALARI'NA İŞTİRAKE BAĞLADI
Trump, İran’la yürütülen muahede sürecine ait dikkat çeken yeni bir açıklama yaptı.
Trump, Orta Doğu’da savaşın sona ermesi ve İran'la yapılması beklenen mutabakat sürecini, bölge ülkelerinin İsrail'le olağanlaşmasını öngören İbrahim Anlaşmaları'na iştirak kuralına bağladı.
Trump, yaptığı açıklamada İbrahim Muahedeleri sürecinin Suudi Arabistan ve Katar'ın derhal imza atmasıyla başlaması gerektiğini söyledi.
"SUUDİ ARABİSTAN VE KATAR DERHAL İMZALAMALI"
Trump açıklamasında, şu sözleri kullandı:
"İbrahim Muahedeleri süreci, Suudi Arabistan ve Katar’ın derhal imzalamasıyla başlamalı ve öteki herkes bunu takip etmelidir."
ABD Başkanı, bölgedeki diğer ülkelerin de bu sürece katılması gerektiğini belirterek, aksi durumda İran’la yürütülen muahedenin kesimi olmamaları gerektiğini savundu.
Trump, "Eğer takip etmezlerse, makus niyet göstergesi olacağından bu muahedenin bir kesimi olmamalıdırlar." dedi.
İRAN MUAHEDESİNE İSRAİL ŞARTI
Trump’ın açıklaması, İran’la yürütülen müzakerelerin sadece nükleer program, Hürmüz Boğazı ve bölgesel ateşkes başlıklarıyla hudutlu kalmayacağını gösterdi.
ABD Lideri'nin bildirisi, "Bölge ülkeleri İsrail’le olağanlaşma sürecine katılmazsa İran’la muahede da ilerlemez." anlamına gelen bir rest olarak yorumlandı.
Daha evvel Trump'ın Suudi Arabistan, BAE, Katar, Pakistan, Türkiye, Mısır, Ürdün ve Bahreyn başkanlarıyla yaptığı telefon görüşmesinde de İran savaşı sonrası İsrail'le olağanlaşma başlığını gündeme getirdiği belirtilmişti.
TÜRKİYE DE EVVELKİ GÖRÜŞMEDE YER ALMIŞTI
Trump'ın evvelki görüşmesinde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da ortalarında olduğu bölge önderleriyle İran'la ortaya çıkan muahede taslağını ele aldığı aktarılmıştı.
ABD Lideri'nin artık İbrahim Anlaşmaları'nı İran mutabakatı için fiili kural haline getiren çıkışı, Türkiye dahil bölge ülkeleri açısından da yeni bir diplomatik baskı başlığı olarak öne çıktı.
İBRAHİM MUAHEDELERİ NE DEMEK?
İbrahim Muahedeleri, İsrail ile kimi Arap ülkeleri ortasında bağları büsbütün olağanlaştırmak, diplomatik bağlar kurmak ve bölgesel iş birliğini artırmak hedefiyle imzalanan bir dizi ikili mutabakata verilen ortak isimdir.
ABD'nin arabuluculuğunda yürütülen müzakereler sonucunda birinci resmi adım 15 Eylül 2020 tarihinde Washington'daki Beyaz Saray'da atılmıştır.
Bu atılım, 1994 yılında İsrail ile Ürdün ortasında imzalanan barış antlaşmasından tam 26 yıl sonra, bir Arap ülkesinin İsrail ile imzaladığı birinci olağanlaşma evrakı olma özelliğini taşır.
İBRAHİM MUTABAKATLARINA HANGİ ÜLKELER DAHİL?
Anlaşmanın mimarı olan ve arabuluculuk rolünü üstlenen Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile ana aktör İsrail'in yanı sıra, sürece dahil olarak bağlantılarını resmen olağanlaştıran Arap ülkeleri şunlardır:
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), 13 Ağustos 2020'de mutabakata varacağını duyuran ve Beyaz Saray'da birinci imzayı atan öncü ülke olmuştur.
Bahreyn, BAE'nin akabinde sürece süratle dahil olarak 11 Eylül 2020'de olağanlaşma kararını açıklamış ve ortak imza merasiminde yer almıştır.
Sudan da Ekim 2020'de muahedeye katılacağını beyan etmiş, Ocak 2021'de ise deklarasyonu resmi olarak imzalamıştır.
Fas, Aralık 2020'de ABD'nin Batı Sahra üzerindeki Fas egemenliğini tanıması karşılığında İsrail ile diplomatik bağlantıları başlatma kararı alarak sürece katılmıştır.
Sürecin başladığı günden bu yana, Orta Doğu'nun en büyük güçlerinden biri olan Suudi Arabistan'ın da bu halkaya dahil olup olmayacağı global diplomasi masasında en çok tartışılan husus başlıkları ortasında yer alıyor.
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
Kaynak: {Haber Merkezi}
Yorumlar 0
Yorum Yap
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın!