The Odyssey filmi: Çağdaşların mitolojik hurafeleri

Yönetmen Christopher Nolan’ın, Yunan paganlarının hurafeleriyle kotarılmış The Odyssey (Odysseus) filmi, dünya çapında adeta bir histeriye yol açtı. Türkiye de dahil dünyanın onlarca ülkesinde, Temmuz ayının ikinci haftası gösterime giren sinemanın hasılatı, -ilk üç günlük gişesi 264,1 milyon dolar- şimdiden 1 milyar dolar sonuna yaklaştı bile; üstelik daha Çin, Japonya ve Güney Kore pazarları açılmamışken… 

Film Türkiye’de de iki hafta içinde, 900 bin civarında seyirciyle 300 milyon lirayı bulan bir hasılat yaptı. Birtakım salonlara 01.00, 04.00 seansları konuldu. Çeşitli yayınevleri tarafından basılan Homeros’un Odysseia destanı kitabının satışları da son iki haftada yüzde 500’lere varan artış gösterdi. 

HOMEROS’UN PUTPEREST MİTOLOJİSİNİN MÜRİDİ SEKÜLERLER

Kimi klâsik inançların, bilhassa de İslam dininin en küçük ritüelinde bile “akıl dışılık” arayan modernist çevreler; yaşayıp yaşamadığı bile muhakkak olmayan birinin, “Homeros”un uydurduğu sav edilen -eski Yunancada Homeros’un söz manalardan biri de “uyduran”- antik Yunan’ın “Tanrılar, canavarlar, denizkızları, cadılar, periler, devler, kutsal kelamlar, kehanetler” ile süslü pagan safsataları için sinema salonlarını dolduruyor. 

THE ODYSSEY’İN KAHRAMANLARI: DOMUZA ÇEVRİLEN İNSANLAR, DENİZKIZLARI

Christopher Nolan’ın “172 dakikalık görsel şölen”inde uzunluk gösteren “kahramanlar”, birebir Homeros destanlarında olduğu gibi filmi de tam bir boş inanç geçidine çeviriyor. Antik Yunan’ın mitolojik figürleri, hüviyetleri ve taşıdıkları paganik özellikleri, aklı-ı selim bir zihne “Ben şimdi ne izledim?” dedirtecek evsafta.  

Bu karakterlerden biri, “akıl ve savaş tanrıçası” Athena. Zendaya da denilen bu tip, görünüşe nazaran zeka, strateji ve savaşın işvereni ancak aslında yaptığı, tanrılar panteonundan aldığı akılları insanlara öğütlemek, bunu yaparken de buyurgan ve keyfi davranmak. Circe (Kirke) ise bir “cadı tanrıça”. İnsanları hayvana çevirmesiyle biliniyor. Sinemada, denizcileri domuza dönüştürüyor. 

ÖLÜMSÜZLÜK PERİSİ DE DENİZ TANRISININ OĞLU TEPEGÖZ DE İŞBAŞINDA

Destandaki/senaryodaki tuhaf karakter bolluğu içinde, “alt seviye tanrı”lardan biri olan, Nymph (peri) Kalypso da var. Ogygia adasında yaşayan, Odysseus’a aşık olup, onu yedi yıl boyunca esir tutan ve yanından kalması karşılığında ona ölümsüzlük vadeden bir peri. Homeros kıssasında, onu ölümsüzlük vaadini gerçekleştiren bir peri/tanrıça olarak anlatsa da en azından sinemada, Odyssey istemediği için bu vaat gerçekleşemiyor. 

The Odyssey’de, “deniz tanrısı Poseidon’un oğlu” olan, alnının ortasında tek bir gözü bulunan kanibalist (yamyam) Polyphemus karakteri de yer alıyor. Sadece kaba kuvvetle mağarasında insan yiyen Tepegöz, Homeros’un anlatısıyla uyumlu bir formda, sinemanın en baskın kaygı nesnelerinden birisi. Yeniden, mitolojik safsataların vazgeçilmez kalıplarından olan “güzel ve fettan kadınlar” tiplemeleri bu sinemada de mevcut. “Tanrıların kralı” Zeus’un kızı, “dünyanın en hoş kadını” Helen ile onun üvey ikiz kardeşi (!) Klytaimnestra, birlikte bütün bir Akdeniz’i savaşa sürüklemekten koca (Kral Agamemnon) katletmeye kadar bir dolu belalı işin sorumluları. Bu arada Klytaimnestra, Zeus’un bir kuğuyla birlikteliğinden olan, yumurtadan çıkma kızı!

PAGAN ANLATILARINI GERÇEK“MİŞ” GİBİ KABUL ETMEK

Christopher Nolan’ın, antik Yunan zamanı putperestlerinin –bir kısmı Anadolu’da geçtiği ileri sürülen- saçmalıklarını “ciddiyetle” mevzu alan The Odyssey sinemasının; milyonlarca insan tarafından “aynı ciddiyetle” ilgiye mazhar kılınıp, paraya boğulması, aslında aydınlanma asırlarından devralınıp yeni kılınan bilimsel ve kültürel mirasla uyumlu. Çünkü İlyada ve Odysseia üzerine oturan o vadide, mitolojiden adeta gerçekmiş üzere bahsetmek, buradan devşirme kavramlarla bilim dalı tanımlaması, hastalık ismi, davranış kalıbı isimlendirmesi oluşturmak sıradan bir tavır.

HİJYEN, NARSİST, HİPNOZ, ATLAS KEMİĞİ, PANİK ATAK, MORFİN, PSİKOLOJİ

Narsist kişilik bozukluğuna ismini veren, ırmak tanrısı Kefissos’un ölümlü oğlu, kendine hayran Narkissos (nilüfer çiçeği) ile Sigmund Freud ve Carl Gustav Jung’un sapkın teorisi Oidipus Kompleksi/Elektra Kompleksi’ne isim olan kral Oedipus ve kraliçe Elektra kontağı bunlardan yalnızca birkaçı. 

Diğer birtakım çağdaş vakit kavramları ile mitolojik isimler arasındaki bağa dair örnekler ise şöyle: Baldır kası aşil tendonu - Tanrıça çocuğu Ahilleus. Hipnoz -  Rüya ve uyku tanrısı Hypnos. Morfin - Rüya ve uyku tanrısı Hypnos’un oğlu hayal tanrısı Morpheus. Zoolojide eklembacaklıları inceleyen araknoloji dalı, örümcek korkusu araknofobi – Tanrıça Athena’ya kafa tutan ve bu yüzden örümceğe dönüştürülen bayan dokuma ustası Arachne. Atlas kemiği C1 omuru – Dünyayı omuzlarında taşıyan tanrı çocuğu Atlas. Hijyen – Temizlik tanrıçası Hygieia. Mantıklı nedeni olmayan dehşet, panik atak, pan flüt – Baş tanrılardan hırsız ve kumarbazların tanrısı olan Hermes’in oğlu, flüt çalan, ani ve nedensiz bağrışlarıyla insanları korkutan çobanlar ve çayır çimen tanrısı Pan. Gözbebeği etrafı ıris – Gökuşağı tanrıçası Iris. Psikoloji – Aşk tanrısı Eros’un aşık olduğu prenses Psyche. 

Kaynak: {Haber Merkezi}