Süresiz nafaka: Türkiye yeni kaldırdı; Batı ülkelerinde yalnızca istisnai hallerde

Boşanma sonrası süresiz nafaka uygulaması uzun yıllardır Türkiye’nin tartışılan sıkıntılarından biriydi.

Süresiz nafaka uygulamasının adaletsizliğe yol açtığı istikametinde değerlendirmeler sıklıkla kamuoyu gündemine geliyordu.

Anayasa Mahkemesi (AYM), geçen hafta ilgili müracaat hakkında verdiği kararla süresiz nafaka uygulamasının kaldırılmasına hükmetti.

AYM’nin kararının akabinde Batı ülkelerindeki nafaka uygulamaları merak konusu oldu.

ABD’DE FARKLI NAFAKA ÇEŞİTLERİ VAR

ABD’de eyaletlerdeki kanunlara nazaran değişiklik gösteren farklı nafaka tipleri uygulanıyor.

Birçok eyalette, boşanma kademesindeki taraflardan birinin muhtaçlığı olması halinde, boşanmayla ilgili isimli süreç devam ederken başlayan ve sonuçlanana kadar süren bir süreksiz nafaka uygulaması bulunuyor.

Ayrıca nafaka alan tarafın mesleksel eğitim alma sürecini tamamlama yahut iş bulma üzere süreçleri tamamlanana kadar uygulanan “rehabilitasyon nafakası” diye isimlendirilen bir nafaka çeşidi de var.

Taraflardan birinin, öbür tarafın eğitimine ya da mesleğine katkıda bulunmuş olması halinde de mahkemeler tazminat nafakası diye isimlendirilen bir nafakayı uygulamaya gidebiliyor.

BİRÇOK EYALET SÜRESİZ NAFAKAYI KALDIRDI

Son yıllarda birçok eyaletin kaldırdığı süresiz nafaka uygulaması kimi eyaletlerde hala uygulanabiliyor.

Ancak o eyaletlerde de bir kişinin süresiz nafaka elde edebilmesi için çok uzun vadeli bir evlilik yaşanmış olması ve süresiz nafaka bağlanan tarafın bir nedenle çalışamayacak durumda olması gerekiyor.

SÜRESİZ NAFAKA NADİREN UYGULANIYOR

ABD’de 5 yıldan kısa müddetli evliliklerde nafaka ya hiç bağlanmaz ya da kısa müddetli formda uygulanır.

5 ile 15 yıl ortasında süren evliliklerde ise nafakanın uygulanacağı müddet, evlilik mühletine orantılı bir halde belirleniyor.

15 yıldan uzun vadeli evliliklerde daha uzun vadeli olarak nafaka uygulanabiliyor. Fakat süresiz nafaka uygulanması istikametinde bir karar çok nadiren veriliyor.

İNGİLTERE’DE NAFAKA GERİ PLANDA

Nafaka konusunda takdir yetkisi geniş olan İngiltere hukukunda tarafların nafakaya bağımlı olmasından fazla kendi ekonomik bağımsızlıklarını kazanması prensibinden hareket ediliyor.

İngiltere mahkemeleri de boşanmayla ilgili isimli sürecin devam ettiği periyotta, muhtaçlık duyulması halinde tarafların mağdur olmaması için kısa müddetli olarak süreksiz bir nafaka uygulamasına gidebiliyor.

Süreli nafaka diye isimlendirilen uygulama, boşanma sonrası bir müddetliğine bağlanır. Mahkeme, nafaka alan tarafın ekonomik bağımsızlığını kazanmasını gayeler.

SÜRESİZ NAFAKA İSTİSNAİ HALLERDE

İngiltere hukukunda da tıpkı ABD hukukunda olduğu üzere süresiz nafaka çok nadiren başvurulan bir metottur.

Süresiz nafaka yeniden ABD örneğinde olduğu üzere çok uzun vadeli bir evlilik yaşanmış olması ve nafaka bağlanan tarafın çalışamayacak durumda olması kaidesine bağlıdır.

ALMANYA’DA DA SÜRESİZ NAFAKA NADİR

Nafakanın süreksiz bir mali dayanak olarak değerlendirildiği Almanya hukukunda nafaka alacaklısı olan tarafın en kısa vakitte ekonomik bağımsızlığını kazanması hedefleniyor.

Almanya’da nafaka uygulaması çoklukla çiftin boşanmasından birkaç yıl sonra kesilir.

Daha uzun müddetli evliliklerin sonucunda uygulanmaya başlayan nafakanın mühleti daha uzun olabilmekle birlikte Almanya’da da süresiz nafaka çok az görülen bir uygulama. Almanya hukukunda da tarafların ekonomik bağımsızlığını kazanması prensibi ön plandadır.

FRANSA’DA DA UYGULANMIYOR

Fransa mahkemeleri de süresiz nafaka uygulamasına çok istisnai durumlarda hükmediyor.

Boşanma sonrası eşlerin ekonomik durumlarını dengeleme prensibinin ön plana çıktığı Fransa yargısında nafaka kararları çoklukla süreksiz olarak uygulanacak halde alınıyor.

Mahkemeler, nafaka müddetini, nafaka alması gerektiği düşünülen tarafın iş bulabilme imkanlarına dayalı olarak belirliyor.

Nafaka alan tarafın yeni bir işe başlaması, sistemli bir gelire kavuşması üzere ekonomik bağımsızlığını kazandığı bedellendirilen hallerde yahut yeni bir sistemli ilgiye başlamış olması üzere hallerde genelde nafaka uygulaması da sona eriyor.

Batı’daki öteki örneklerdeki üzere Fransa’da da daha uzun periyodik evliliklerin sonucunda daha uzun müddetli nafaka uygulaması görülebiliyor lakin süresiz nafaka uygulaması birebir formda nadiren ve istisnai durumlarda uygulanıyor.

İSKANDİNAV ÜLKELERİNDE ÜST LİMİT 3 YIL

İskandinav ülkelerindeki hukuk sistemlerinde de öncelikli kriter tarafların ekonomik bağımsızlığa sahip olmaları yahut bunun sağlanabilmesi.

Bu nedenle Norveç, İsveç, Danimarka, Finlandiya, İzlanda üzere ülkelerde de ekseriyetle nafaka uygulamalarına çok kısa vadeli olacak halde başvuruluyor.

Çoğu boşanma halinde taraflardan rastgele birinin öbür tarafa nafaka ödenmesi istikametinde bir talep olmuyor ve bu istikamette mahkeme kararları verilmiyor.

Bu ülkelerde uzun periyodik evliliklerin sonucunda bile şayet bir nafaka uygulanmasına karar verilmişse bu birkaç yıldan daha uzun uygulanmıyor.

Nafaka müddetinin en fazla 3 yıl olarak belirlendiği İsveç, Norveç ve Danimarka’da süresiz nafaka uygulamasına neredeyse hiç başvurulmuyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}