New York'ta BM Zirvesi: Önderler bir araya gelecek

193 üyeli BM'nin New York'taki karargahında her sene ülkelerin devlet ve hükümet önderleri ile dışişleri bakanlarını global problemleri istişare etmek için bir araya getiren 81. Genel Kurul'un yüksek seviyeli haftası, bu yıl 22-28 Eylül'de gerçekleştirilecek.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in son kere açılış rolünü üstleneceği 81. BM Genel Kurulu'na, Bangladeş Dışişleri Bakanı Khalilur Rahman başkanlık edecek.

İLK KONUŞMAYI BREZİLYA YAPACAK

1955'ten beri sürdürülen bir gelenek olarak liderlerden sonra birinci konuşmayı yeniden Brezilya yapacak.

Brezilya'nın akabinde konut sahibi ABD kelam alacak.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN İLK GÜN KONUŞACAK

BM Genel Kurulu'nda Türkiye'yi temsilen ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan birinci gün 4. sırada konuşmasını yapacak.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, BM Genel Kurulu'na 16'ncı defa hitap edecek.

ANA TEMA "GÜVENİ YENİDEN TESİS ETMEK"

Bu yıl "Güveni Yeniden Tesis Etmek, Dönüşümü Yönetmek: Herkes İçin Sonuç Üreten BM" temasıyla toplanan Genel Kurul'a 150'den fazla devlet ve hükümet liderinin yanı sıra çok sayıda cumhurbaşkanı yardımcısı, başbakan yardımcısı, bakan ve diğer üst seviye hükümet yetkililerinin katılması bekleniyor.

Ana tema kapsamında BM'nin mevcut global şartlara uyarlanması ve çok taraflı sistemin güçlendirilmesi kıymetli gündem maddelerinden biri olarak ortaya çıkıyor.

Artan jeopolitik rekabet, devam eden savaşlar, ekonomik eşitsizlikler ve global krizler karşısında milletlerarası kurumların aktifliğinin artırılması, üye ülkeler arasındaki inancın tekrar tesis edilmesi ve BM'nin global sıkıntılara daha tesirli karşılık verebilmesi hususlarının önderlerin konuşmalarında ve ikili temaslarında öne çıkması öngörülüyor.

LİDERLERİN ANA GÜNDEM MADDELERİ

Liderlerin ana gündem maddeleri arasında birebir vakitte iklim değişikliği, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, kalkınma finansı, yapay zeka ve teknolojik dönüşüm, global sıhhat ve pandemi hazırlığı, nükleer silahsızlanma ve uluslararası güvenlik üzere farklı mevzuları ele almaları bekleniyor.

Bu kapsamda iklim hareketi ve adil dönüşüm, nükleer silahsızlanma, Kalkınma Hakkı Bildirgesi'nin 40. yılı, deniz düzeyinin yükselmesinin yol açtığı tehditler ile gelecekteki salgınlara karşı hazırlık ve müdahale kapasitesinin güçlendirilmesi, ırkçılık, ırk ayrımcılığı, yabancı düşmanlığı ve ilgili hoşgörüsüzlükle çaba mevzularında farklı üst seviye toplantılar düzenlenmesi planlanıyor.

GAZZE, İRAN, RUSYA-UKRAYNA, KIBRIS, SUDAN...

Diğer taraftan önderlerin hem BM Genel Kurul kürsüsünden yapacakları konuşmalarda, hem de ikili ve çok taraflı toplantılarda halihazırda dünyanın farklı yerlerinde süregelen çatışma, kriz ve anlaşmazlıkları ele almaları öngörülüyor.

Bu çerçevede Gazze'de süren soykırımın birçok önderin ana gündemi olması beklenirken, İran'a yönelik taarruzlar ve Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer serbestisi, Rusya-Ukrayna Savaşı, Kıbrıs sorunu, Sudan’daki çatışmalar ve ağırlaşan insani durum ile Myanmar'daki insani krizden Haiti'deki güvenlik krizine kadar birçok farklı gelişmenin görüşülmesi bekleniyor.

NETANYAHU'YA YÖNELİK ÇIKARTILAN TUTUKLAMA KARARI

BM Genel Kurulu çerçevesinde değerli bir başka konu da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya yönelik Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) 2024'te çıkardığı tutuklama kararının uygulanıp uygulanmayacağı olarak ön plana çıkıyor.

New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, Netanyahu'nun UCM kararınca tutuklanması gerektiğini ve kent yasalarının verdiği yetkilerle hareket edeceklerini belirtirken, bu çerçevede tutuklamaya yönelik bağımsız yasal yetkileri bulunmadığını ve federal hükümetin bu adımı atması gerektiğini vurguladı.

Diğer taraftan ABD hükümeti Netanyahu'nun "hiçbir biçimde tutuklanmayacağına" işaret ederken, BM Genel Kurulu'nda hitap etmesi beklenen Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve Filistinli yetkililerin vize talebini de bir sefer daha reddetti.

GUTERRES'İN SON GENEL KURUL'U OLACAK

Genel Kurul, misyon mühleti yıl sonunda sona erecek BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ve yeni adaylar açısından da farklı bir ehemmiyet taşıyor.

Görev müddeti 31 Aralık 2026'da sona erecek Guterres'in son Genel Kurul konuşmasında, milletlerarası sistemin karşı karşıya olduğu çok sayıda kriz ve değişen global istikrarlar karşısında çok taraflı işbirliğinin güçlendirilmesi bildirisini vermesi beklenirken, Guterres'in tıpkı vakitte BM Şartı'nın temel unsurlarına bağlılık ve uyuşmazlıkların tahlilinde diyaloğun kıymeti üzerinde durması öngörülüyor.

Bir sonraki BM Genel Sekreteri için seçim süreci devam ederken, yeni Genel Sekreterin 1 Ocak 2027'de vazifeye başlaması öngörülüyor.

Genel Kurul kapsamında yürütülecek diplomatik temasların, yeni genel sekreterin seçilmesi bağlamında da önem taşıması bekleniyor.

Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)