İsrail'de kritik seçim sonrası siyaset kördüğüm: Son gelişmeler

Kati İsrail devleti seçimlerin akabinde çıkmaza girdi.

Salı günü rekor iştirakle düzenlenen ve kesin sonuçları hala açıklanmayan parlamento seçiminde hiçbir kümenin hükümet kurabilmek için gereken 61 sandalyeye ulaşamaması üzerine art arda yapılan açıklamalar, ortaya atılan senaryolar ve belirsizlikle dolu bir siyasi gündem yaşanıyor.

İSRAİL'DE SİYASİ ÇIKMAZ

Gazze soykırımının başladığı 7 Ekim 2023'ten bu yana İsrail'de yapılan birinci seçimde asker, diplomat, mahkum üzere kendi sandığında oy kullanamayan seçmenlerin "çift zarf" olarak isimlendirilen oyları hariç, sandıkların hepsinin sayımı dün tamamlandı.

Açılan sandıklar, toplam oyların yaklaşık yüzde 85'ine denk geliyor.

7.3 milyon seçmenin yüzde 77'sinin sandığa gittiği rekor iştirakli seçimde, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu liderliğindeki iktidar bloku 53, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot öncülüğündeki muhalefet bloku ise 48 milletvekilinde kaldı.

REKOR KIRAN ARAP PARTİLERİ KİLİT KONUMDA

Şu ana kadar açıklanan fakat kesin olmayan resmi sonuçlara nazaran İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Arap partileri, rekor seviyede sandalye sayısına ulaşarak Meclise 19 milletvekili gönderiyor ve bu sebeple de ittifak arayışlarında kilit pozisyonda bulunuyorlar.

İsrail'de 120 sandalyeli parlamentoda, hükümeti kurabilmek için taban 61 sandalyelik salt çoğunluğun sağlanması koşul koşuluyor lakin son tabloya nazaran Netanyahu liderliğindeki iktidar bloku da Eisenkot öncülüğündeki muhalefet bloku da bu sandalye sayısına ulaşamadı.

Seçimlerde iki blokun da koalisyon için kâfi çoğunluğa ulaşamaması durumunda; seçimlerin yenilenmesi, zayıflayan bir ihtimal üzere görünse de Eisenkot'un Arap partileriyle koalisyon kurması yahut ulusal birlik hükümeti üzere 3 senaryo öne çıkıyor.

Seçim sonrası İsrail siyaseti bu türlü bir açmaza girmişken, sandıktan rekor muvaffakiyetle çıkan Arap partilerden gelen, Netanyahu'ya karşı muhalefetle işbirliği bildirisi dikkat çekti.

ARAP PARTİLERDEN NETANYAHU'YA KARŞI MUHALEFET İLE İŞ BİRLİĞİ MESAJI

İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Ortak Arap Listesi ve Birleşik Arap Listesi toplam 19 sandalye elde ederek Mecliste şimdiye kadarki en yüksek temsil seviyesine ulaşmış ve hükümet kurulabilmesi için kilit pozisyona gelmişti.

Ortak Arap Listesi, Arap toplumunun seçimlerde "katliamcılar hükümetine, yıkım siyasetlerine, ırkçılığa ve savaş suçlarına" sandıkta karşılık verdiğini belirterek, Başbakan Binyamin Netanyahu hükümetinin düşürülmesi ve alternatif hükümet kurulması için muhalefetle işbirliğine hazır olduklarını açıkladı.

Ortak Arap Listesine nazaran, seçim sonuçları şimdi katılaşmamış olsa da mevcut datalar, Arap toplumunun yüksek iştirakinin Netanyahu ve destekçilerinin hükümet kurmak için gerekli çoğunluğa ulaşamamasına katkı sağladığını gösteriyor.

Ortak Arap Listesi açıklamasında ayrıyeten, seçmenlerin kendilerine verdiği gücü "Netanyahu hükümetinin tekrar kurulmasını engellemek için" kullanacaklarını bildirdi.

Alternatif hükümetin önünü açmak için işbirliğine hazır oldukları belirtilen açıklamada, muhalefet bloğunun gerçek bir siyasi alternatif sunması, Arap toplumunu ve temsilcilerini dışlamaması, toplumun talep ve haklarına bağlı kalması gerektiği vurgulandı.

EİSENKOT'UN AÇIKLAMASI, ARAP PARTİLERİNE 'SİZİNLE DEĞİLİM' MESAJI MI?

Öte yandan, İsrail'de muhalefet lideri ve Netanyahu'nun en yakın rakibi Gadi Eisenkot'un, "Siyonist askerlik hükümeti" kuracaklarını açıklaması, Arap partileriyle işbirliğine yanaşmayacağı bildirisi olarak değerlendirildi.

X hesabından açıklama yapan Eisenkot, "İsrail'de değişim gerçekleştirmek ve Siyonist askerlik hükümeti kurmak üzere ağır bir sorumluluğa odaklanıyoruz." tabirlerini kullandı.

Eisenkot, kurmayı hedefledikleri hükümetin halkın iradesini yansıttığını savunarak, şöyle devam etti:

"Halk, 7 Ekim hükümetine (Netanyahu) ve askerlik hizmetinden kaçınanlara güvenmediğini gösterdi. Genel olarak askerlikten kaçınanların oluşturduğu siyasi blok ise son 20 yılın en düşük düzeyinde."

Kendisine dayanak veren yüz binlerce İsraillinin duyduğu itimadın büyük bir sorumluluk yüklediğini anlatan Eisenkot, "İsrail'e ve Siyonizme inanan yüz binlerce bayan ve erkeğin bana duyduğu inancın ve bunun getirdiği sorumluluğun yükünü hissediyorum." değerlendirmesinde bulundu.

Destekçilerine seslenen Eisenkot, "Sizin sayenizde tarih yazdık. Sırf bir yıl içinde İsrail'de İsraillileri bir araya getiren yeni bir parti kurduk. Bu parti, iktidara layık ve sorumlu bir alternatif oluşturuyor. Sizin için ve sizin faydanıza, önümüzdeki büyük vazifesi yerine getireceğiz. Çalışacağız ve başaracağız. Bunun kelamını veriyorum." dedi.

Eisenkot'un "Siyonist askerlik" ifadelerini kullanması, Arap partileriyle işbirliği yapmayacağı bildirisi olarak yorumlandı.

MUHALİF LİDER YAİR GOLAN, NETANYAHU İLE KOALİSYON KURMAYACAK

Muhalif Demokratlar Partisi lideri Yair Golan ise, Başbakan Binyamin Netanyahu ve partisi Likud ile bir birlik hükümeti kurulmasına karşı olduğunu, geçmişteki benzeri teşebbüslerin "büyük bir fiyaskoyla sonuçlandığını" söyledi.

İsrail devlet televizyonu KAN'a açıklamalarda bulunan Golan, tüm oylar sayıldıktan sonra partisinin mecliste 8 milletvekiliyle temsil edilmesini beklediğini söz etti.

Golan, seçim sonuçlarıyla birlikte "Netanyahu'nun konutuna gönderileceği" ve "onunla hiçbir iş yapılmayacağı" açıklamasında bulunurken, geçmişteki misal teşebbüslerin "büyük bir fiyaskoyla sonuçlandığını" vurguladı.

İsrail'deki seçim sonuçlarına ait X hesabından yaptığı açıklamada ise Golan, muhalefet blokundaki diğer parti önderleriyle bir araya geleceğini duyurdu.

Golan, muhalefet bloğu ve İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerin toplamda hükümeti kurmak için kâfi sayıya ulaştığına işaret ederek şu tabirleri kullandı:

"Halk kelamını söyledi. 67 sandalye ile İsrail kamuoyunun çoğunluğu değişim talep etti. Seçmenlerin iradesini hayata geçirmek ve İsrail için bir değişim ile kurtuluş hükümetinin kurulmasını sağlamak ismine her yolu denemeyi, her formda çalışmayı ve gereken her şeyi yapmayı planlıyorum."

"TRUMP, NETANYAHU'YU ULUSAL BİRLİK HÜKÜMETİNE ZORLAYACAK"

ABD Başkanı Donald Trump'ın ise İsrail'de muhalefetle ulusal birlik hükümeti kurması için Başbakan Binyamin Netanyahu'ya baskı kuracağı öne sürülüyor.

Yedioth Ahronoth gazetesi, ABD Başkanı'na yakın kaynaklara dayandırdığı dünkü haberinde, Trump’ın Netanyahu’yu bölge ülkelerinin İsrail’le olağanlaşmasını içeren Abraham Anlaşmaları’nın genişletilmesine imkan sağlayacak rotasyonlu ulusal birlik hükümeti kurmaya zorlayacağını savundu.

ABD’li kaynaklar, Başkanı Trump’ın parlamento seçimleri öncesi Netanyahu'ya verdiği takviyenin karşılığını talep etmekten vazgeçmeyeceğini söyledi.

Trump'ın, kurulması halinde hükümete aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Ben-Gvir ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich'in dahil edilmelerini önlemek için elindeki tüm imkanları kullanacağını vurgulayan kaynaklar, Washington'da Ben-Gvir'in bulunduğu bir hükümetin bir seçenek olarak görülmediğinin altını çizdi.

YAHUDİ-ARAP KOALİSYONU KURULMASI İÇİN SOKAKLARA İNDİLER

Öte yandan İsrail'in Tel Aviv kentinde yüzlerce kişi, Yahudi ve Arap partilerin ortak hükümet kurması ve Başbakan Binyamin Netanyahu'nun istifa etmesi talebiyle şov düzenledi.

Tel Aviv'deki Mesila Parkı'nda toplanan göstericiler, sloganlar atarak ve pankartlar taşıyarak kent sokaklarında yürüdü. Göstericiler daha sonra oturma hareketi yaptı.

Göstericiler, Yahudi ve Arap partilerin ortak hükümet kurması ve Başbakan Binyamin Netanyahu'nun istifa etmesi taleplerini lisana getirdi. Göstericiler, "Arap, Yahudi, birlikte kazanacağız", "Bir kan ile başka kan arasında fark yok" ve "Barış, eşitlik, toplumsal adalet" yazılı pankartlar taşıdı.

Bazı pankartlarda ise "Herkes için özgürlük, ırmaktan denize" ve "Yahudi-Arap hükümetine evet" tabirleri yer aldı.

İsrail polisi, göstericileri dağıtmak için müdahalede bulundu. Güvenlik güçlerinin birtakım göstericileri ittiği ve yerde sürüklediği görüldü.

Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)