Global piyasalarda satış baskısı tesirli oldu

Orta Doğu'da tekrar tırmanan jeopolitik tansiyon ve artan petrol fiyatları, enflasyonist baskıların tekrar artabileceğine yönelik telaşları öne çıkarıyor.

ABD'de enflasyonun yavaşlamasına rağmen son günlerde Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin artması Hürmüz Boğazı kaynaklı arz tasalarına sebep olurken enerji fiyatlarının tekrar yükselişe geçmesi tahvil faizlerinin artmasında tesirli oldu.

ARA SEÇİMLER YAKLAŞIYOR

Hükümetlerin harcamalarını dizginleyememesi ve bunun mali durumlarını daha berbat hale getirebileceğine yönelik kaygılar de tahvil piyasasındaki satış baskısını derinleştiren ögeler arasında yer aldı.

ABD'de kasım ayında gerçekleşecek ara seçimlerin de politik riskleri öne çıkarabileceği ve mali problemleri daha da belirginleştirebileceği öngörülüyor.

TAHVİL FAİZLERİ

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,75'le Ocak 2025'ten bu yana en yüksek düzeylere yaklaşırken 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,34'le 2007'den bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Bu fiyatlamaların ardından ABD Hazinesinin uzun vadeli tahvil geri alım operasyonlarının büyüklüğünü artırma kararı tahvil piyasasını bir nebze rahatlatsa da bu uygulamanın süreksiz bir rahatlama sağlayabileceği kaygılarıyla tahvil piyasasında satış baskısı tekrar hakim oldu.

Analistler, Fed Başkanı Kevin Warsh'un net açıklamalar yapmamasının da tahvil piyasasındaki satış baskısında tesirli olduğunu belirtti.

EKONOMİK YAPTIRIM

ABD'li yetkililerin İran'a yönelik ekonomik yaptırım açıklamaları jeopolitik risklerin ekonomik boyutuna ait sorunların daha çok derinleşebileceğine yönelik telaşları artırdı.

Diğer taraftan teknoloji şirketlerine ait kaygılar de global piyasalarda baskı ögesi oldu.

ABD KAMU BORCU

Öte yandan ABD'nin toplam kamu borcu, tarihte birinci sefer 40 trilyon dolar seviyesinin üzerine çıktı. ABD'nin kamu borcu 30 trilyon dolar düzeyini 2022 başında aşmıştı. Ülkenin kamu borcunun 5 yıldan kısa müddette 10 trilyon dolar artması dikkati çekti.

Bu artışta Kovid-19 salgını dönemindeki teşvik paketleri, artan faiz maliyetleri ve yapılan vergi indirimleri üzere ögeler tesirli oldu.

BRENT PETROL

ABD Hazinesinin uzun vadeli tahvil geri alım operasyonlarının büyüklüğünü artırma kararı sonrasında haftayı dolar endeksi yüzde 0,9 azalışla 98,8 düzeyinden, altının onsu yüzde 5,2 artışla 4 bin 603 dolardan tamamladı.

Devam eden jeopolitik risklerle ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı haftayı, yüzde 6,6 artışla 94,4 düzeyinden tamamladı.

Öte yandan ABD Merkez Bankası (Fed), Federal Açık Piyasa Komitesinin 28-29 Temmuz'da düzenlenen toplantısına ait tutanakları yayımladı.

ENFLASYON

Tutanaklar, birçok Fed yetkilisinin enflasyonun düşmemesi halinde para siyasetinin sıkılaştırılmasının gerekli olabileceğini düşündüğünü ortaya koydu.

Gelecek hafta 27-29 Ağustos tarihlerinde düzenlenecek Jackson Hole Ekonomi Politikası Sempozyumu ve ABD'de açıklanacak büyüme ile istihdam datalarının piyasaların yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor.

ABD'li teknoloji şirketi Nvidia'nın gelecek haftaya açıklayacağı bilançosu da piyasaların odağında bulunacak.

NEW YORK BORSASI GEÇEN HAFTA NEGATİF SEYRETTİ

New York borsası, tahvil piyasasına ait kaygıların devam etmesiyle haftayı negatif tamamladı.

Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 1,43, Nasdaq endeksi yüzde 2,05, Dow Jones endeksi yüzde 0,85 düştü.

Gelecek hafta salı günü konut fiyat endeksi, yeni konut satışları, çarşamba günü büyüme, Fed'in enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı gıda ve güç kalemlerinin hesaplama dışı tutulduğu çekirdek şahsî tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi, güçlü mal siparişleri, perşembe haftalık işsizlik maaşı müracaatları, cuma istihdam istatistiklerine ait öncü revizyon bilgileri ve Michigan Üniversitesi tüketici inanç endeksi takip edilecek.

AVRUPA BORSALARI

Avrupa borsalarında da jeopolitik belirsizlikler, yükselen güç fiyatları ve bölgede enflasyonist baskıların artması üzere sebeplerle geçen hafta İngiltere hariç negatif bir seyir izlendi.

Almanya'nın 5 yıllık tahvil faizi yüzde 3,008 ile 2008 yılından bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Almanya'daki siyasi belirsizliklerin yanı sıra savunma harcamalarındaki artış beklentisiyle kamu borcunun rekor düzeylere çıkabileceği iddia ediliyor.

Fransa'da gelecek yıl gerçekleşecek cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde ülkenin 30 yıllık tahvil faizi yüzde 4,91'le 2008'den bu yana en yüksek düzeye ulaştı.

Avrupa'da derinliği en fazla olan Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF'nin eylül vadeli kontratlarının 65,9 dolarla mart ayından bu yana en yüksek seviyeyi görmesi de Avrupa'da risk algısının artmasına sebep oluyor.

TÜFE ARTIŞ HIZI

Makroekonomik data tarafında Euro Bölgesi'nde temmuz ayına ait Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık yüzde 0,2, yıllık yüzde 2,9 artarak beklentiler dahilinde gerçekleşti. Bölgede TÜFE artış suratında değişiklik olmamasına rağmen enflasyon, Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) yüzde 2 olan amacının üzerinde seyrediyor.

İngiltere'de temmuz ayına ait TÜFE aylık yüzde 0,3, yıllık yüzde 2,9 arttı ve beklentiler dahilinde gerçekleşti. Ülkede enflasyonun 4 ayın en yüksek düzeyine çıktığı görüldü.

İngiltere'de haziran ayına ait TÜFE aylık yüzde 0,1, yıllık yüzde 2,6 artmıştı. ABD ve İsrail ile İran arasında yaşanan savaştan kaynaklanan güç maliyetlerindeki artış ülkede enflasyonun hızlanmasına sebep oldu.

KURAKLIK

Diğer taraftan İngiltere'de görülen kuraklığın besin fiyatları açısından ileriki aylarda risk oluşturabileceği de öngörülüyor.

Söz konusu gelişmelerle bu hafta İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,62 paha kazanırken, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,76 ve İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 0,25 ve Almanya'da DAX endeksi yüzde 1,15 kıymet kaybetti.

Gelecek hafta salı Almanya'da büyüme, ekonomik itimat endeksi, perşembe Avrupa Merkez Bankası (ECB) toplantı tutanakları, cuma Almanya'da işsizlik oranı, Avro Bölgesi'nde tüketici inanç endeksi takip edilecek.

ASYA BORSALARI

Asya borsaları da tahvil piyasalarındaki riskler, jeopolitik belirsizlikler ve bölgedeki ülkelerin ekonomik aktivitelerine ait telaşlarla satış yüklü seyretti.

Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2,95 ile 1996'dan bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Japonya'nın tahvil piyasasındaki satış baskısında, Japonya Merkez Bankasının (BoJ) enflasyonist baskıları dizginlemek için faiz artırımı konusunda yavaş davrandığına dair spekülasyonlar tesirli oldu. Japonya'nın mali durumuna ait telaşlar de ülkede tahvil piyasasını kayda paha formda etkiledi.

Ülkede ekonomik büyüme yavaşlarken enflasyon yükseliş eğiliminde hareket ediyor.

Japonya’da 2. çeyreğe ilişkin GSYH önceki çeyreğe nazaran yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 1,1 artarak beklentilerin altında kaldı. Kelam konusu data ülkede ekonomik büyümenin yavaşladığını ortaya koyarken, ülkede zayıflayan iç talebin güçlü ihracatın müspet tesirlerini sınırladığı görüldü.

Ülkede, temmuz ayına ait enflasyon güç fiyatlarındaki artış sebebiyle yüzde 1,9'la aralık ayından bu yana en yüksek düzeye ulaştı.

FAİZ ARTIRIMI

Söz konusu bilgi BoJ'un bir sonraki adımının eylül ayında faiz artırımı olacağı yönündeki kestirimlerin güçlenmesine sebep oldu.

Çin'de açıklanan makroekonomik datalar ülke iktisadının temmuzda sürat kaybettiğini ortaya koyuyor.

Çin Ulusal İstatistik Bürosunun datalarına nazaran, ülkede sanayi üretimi temmuzda beklentilerin altında kalarak yıllık bazda yüzde 4,5 yükseldi. Çin'de sanayi üretimi, yüzde 5 olan beklentinin altında gerçekleşirken haziran ayındaki yüzde 5,3'lük artışın gerisinde kaldı.

Ülkede perakende satışlar, temmuzda yüzde 0,6 artarak hem beklentileri karşılayamadı hem de hazirana nazaran yavaşladı. Haziranda yüzde 1 artan perakende satışların temmuzda yüzde 1,5 artış kaydetmesi bekleniyordu.

Çin'de sabit varlık yatırımları da geçen yılın tıpkı devrine nazaran yüzde 6,7 geriledi.

Verilere nazaran, ülkede gayrimenkul yatırımlarındaki düşüşün de devam ettiği görülüyor. Bölüme yönelik yatırımlar temmuzda yıllık bazda yüzde 19,2 azalırken mesken emlak satışları tıpkı devirde yüzde 13,2 geriledi.

Çin'de işsizlik oranı ise temmuzda yüzde 5,2 düzeyinde gerçekleşti. Ülkede işsizlik oranı haziranda yüzde 5 düzeyinde bulunuyordu.

Bu gelişmelerle Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 3,93, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,93, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,56 bedel kaybederken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 3,55 bedel kazandı.

Gelecek hafta perşembe Çin'de sanayi karları, cuma Japonya'da Tokyo TÜFE, işsizlik oranı ve tüketici itimat endeksi takip edilecek.

BORSA HAFTAYI YÜKSELİŞLE KAPATTI

Yurt içinde ise bu hafta alış yüklü bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 2,42 yükselişle 14.514,82 puandan kapandı.

Dolar/TL de haftayı evvelki haftalık kapanışın yüzde 0,33 üzerinde 48,0400'dan tamamladı.

Öte yandan Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nisan-haziran periyoduna ait iş gücü istatistiklerini açıkladı.

Buna nazaran Türkiye'de işsizlik oranı, yılın ikinci çeyreğinde bir evvelki çeyreğe nazaran 0,3 puanlık azalışla yüzde 7,9 oldu.

Gelecek hafta cuma dış ticaret dengesi takip edilecek.

Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)