Global piyasalar bilgi gündemini takip edecek

Haftaya güç arzına ait gelişmelerle temkinli optimistlikle başlayan piyasalar, hafta ortasına yanlışsız ABD'de açıklanan enflasyon dataları ve yapay zeka yatırımlarını etkileyebilecek gelişmelerle yön arayışını sürdürdü.

Orta Doğu ve Rusya-Ukrayna kaynaklı jeopolitik risklerin güç maliyetlerini artırıcı tesiriyle ABD'de yıllık enflasyon son 4 ayın en yüksek düzeyine ulaştı.

Enflasyon alt kalemler bazında incelendiğinde yükselen güç fiyatlarının TÜFE'deki artışta değerli rol oynamaya devam ettiği görüldü.

ABD'de kestirimleri aşan enflasyon verisi sonrası ABD Merkez Bankasının (Fed) gelecek devirde faiz artışına gidebileceği beklentisi güç kazandı. 

TAHVİL FAİZLERİ VE DOLAR ENDEKSİ HAFTAYI DÜŞÜŞLE TAMAMLADI

Para piyasalarında, Fed'in gelecek yılın sonuna kadar toplam 3 sefer faiz artırımına gidebileceği fiyatlanmasına karşın tahvil faizleri ve dolar endeksi haftayı düşüşle tamamladı.

Teknoloji ve yarı iletken dalındaki satış baskısı yatırımcıları devlet tahvillerine yönlendirdi.

Söz konusu eğilimde, yüksek faizlerin ABD iktisadının ana motorlarından biri haline gelen yapay zeka yatırımlarını olumsuz etkileyebileceği kaygısı ve bunun sonucunda büyümede oluşabilecek riskler de tesirli oldu.

Bu durum sebebiyle Fed'in beklendiği ölçüde sıkılaşmayabileceği öngörüleri öne çıktı.

ÇİP SEKTÖRÜ

Öte yandan, Çinli çip üreticisi CXMT'nin çip geliştirme alanında ilerleme kaydettiğine ait haberler, global teknoloji payları üzerindeki satış baskısını artırdı.

Şirketin geliştirdiği çiplerin mevcut alternatiflere kıyasla daha düşük maliyetle üretilip üretilemeyeceğine yönelik değerlendirmeler, dalda rekabetin yoğunlaşabileceği ve büyük teknoloji şirketlerinin karlılıklarının olumsuz etkilenebileceği telaşlarını beraberinde getirdi.

Bu gelişmeler, yatırımcıların yapay zeka odaklı teknoloji paylarındaki durumlarını azaltmasına yol açan ögeler arasında yer aldı.

META VE TESLA

Gelecek hafta dünya genelinde açıklanacak ekim ayı öncü sektörel Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) dataları ile ABD'de hızlanan bilanço sezonunda ABD'li teknoloji şirketi Meta ve ABD'li elektrikli araba üreticisi Tesla'nın finansal sonuçları takip edilecek.

Bunların yanı sıra Fed Başkanı Kevin Warsh, Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankasının Tayland'ın başşehri Bangkok'ta düzenlediği yıllık toplantıları kapsamında katıldığı bir aktiflikte, gelecek toplantılarda alınacak kararlara ait yönlendirme yapmazken, Fed'in fiyat istikrarını sağlama kararlılığını vurguladı.

"TOPLANTILARA İLİŞKİN BİR YARGIDA BULUNMUYORUM"

Fiyat istikrarını sağlayacaklarını net bir halde ortaya koyduklarını söyleyen Warsh, "Toplantılara ait evvelden bir yargıda bulunmuyorum. Bu yılın geri kalanında yapacağımız toplantılarda ne yapabileceğime dair şimdiden bir şey söylemeyi yanlışsız bulmuyorum." ifadesini kullandı.

New York Fed Başkanı John Williams da Fed'in bu yıl bir sefer daha faiz artışına gitmesi gerekebileceğine dair görüşünü değiştirmediğini fakat sonrasında daha fazlasının yapılması gerektiğine inanmadığını söyledi.

"HALA DEZENFLASYONİST GÜÇLERİN DEVREDE OLDUĞUNA İNANIYORUM"

Gelecek yıl neler olacağının görülmesi gerektiğini belirten Williams, ekonomiyi pek çok farklı ögenin etkilediğini, münasebetiyle bilgileri izlemeye devam edeceklerini lisana getirdi. Williams, "Hala dezenflasyonist güçlerin devrede olduğuna inanıyorum. Gelecek yıla dair enflasyon öngörüm enflasyonun değerli ölçüde gerilemesi yönünde." diye konuştu.

Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack ise enflasyonun yüzde 2 düzeyine dönmesini sağlamak ismine kısıtlayıcı bir para siyaseti duruşu benimsenmesinin uygun olacağını söyledi.

FAİZ ARTIŞI

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi, haftayı 15 baz puan azalışla yüzde 5,09'dan tamamladı. Dolar endeksi de haftalık bazda yüzde 0,4 azalışla 101,8 düzeyine inerek 4 haftalık yükseliş serisini sona erdirdi.

Fed'in bu ay faiz artışına gitmeyeceği yönündeki beklentinin güçlenmesine rağmen, gelecek toplantılara ait "şahin" beklentilerin yüksek seyretmesi altının ons fiyatı üzerinde baskı oluşturdu.

Altının onsu yüzde 0,7 düşüşle 4 bin 165 dolara geriledi.

Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 4,75 yükselişle haftayı 109,69 dolardan tamamladı.

NEW YORK BORSASI

ABD'de hisse piyasaları bu hafta karışık seyretti. Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 1,95, Nasdaq endeksi yüzde 4,48 düşerken, Dow Jones endeksi yüzde 0,67 yükseldi.

Makroekonomik bilgi tarafında ABD'de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), eylülde aylık yüzde 1,3, yıllık yüzde 6,3 ile beklentinin üzerinde arttı. Ülkede üretici enflasyonu, aylık bazda Mart 2022'den, yıllık bazda Aralık 2022'den bu yana en yüksek düzeyine çıktı. Ülkede açıklanan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) datalarının akabinde ÜFE'deki artışın da hızlanması kalıcı fiyat baskılarına dair tasaların artmasına sebep oldu.

ABD'de büyük bankaların açıkladığı bilançolar takip edildi. Morgan Stanley'nin karı ve geliri üçüncü çeyrekte beklentileri aştı. Bilançosuna 1,2 milyar dolarlık idari para cezası kaydeden Bank of America'nın karı da üçüncü çeyrekte yüzde 17 azalarak 6,9 milyar dolara indi. Bu periyotta bankanın karı ve geliri beklentileri karşılayamadı.

ABD'nin büyük bankalarından JPMorgan Chase, Goldman Sachs, Citigroup ve Wells Fargo, finansal sonuçlarını açıkladı. JPMorgan Chase'in karı ve geliri beklentinin altında kaldı. Goldman Sachs'ın geliri bu yılın üçüncü çeyreğinde geçen yılın birebir devrine kıyasla yüzde 23 artarak 18,7 milyar dolara yükseldi.

Wells Fargo'nun net karı bu yılın üçüncü çeyreğinde yıllık bazda yüzde 6 artarak 5,95 milyar dolara çıktı. Bankanın net karı, geçen yılın tıpkı devrinde 5,59 milyar dolar olarak kaydedilmişti. Citigroup'un net karı da bu yılın üçüncü çeyreğinde yıllık bazda yüzde 40 artarak 5,2 milyar dolara ulaştı. Geçen yılın tıpkı periyodundaki net kar 3,8 milyar dolar olmuştu.

Gelecek hafta salı günü konut başlangıçları, inşaat müsaadeleri, bekleyen konut satışları, perşembe günü haftalık işsizlik maaşı müracaatları, Conference Board öncü göstergeler endeksi, cuma günü S&P Global imalat sanayi ve hizmet bölümü PMI ve Michigan tüketici itimat endeksi dataları takip edilecek.

AVRUPA BORSALARI POZİTİF SEYRETTİ

Avrupa borsaları, şirket bilançolarından alınan olumlu sinyaller ve güç ile savunma bölümleri öncülüğünde olumlu bir seyir izledi. Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, Fransa'daki mali krizi önlemeye yönelik tahlilin ülkenin kendi mali siyasetlerinde olduğunu söyledi. Bu açıklama mali krizin eşiğinde olan Fransa iktisadının toparlanabileceğine yönelik öngörüleri destekledi.

Fransa'daki durumun bölge geneline yayılabileceği kaygılarıyla kıymet kaybeden avro, dolar karşısında 4 haftanın akabinde haftalık bazda güçlendi. Avro/dolar paritesi yüzde 0,3 artışla 1,1240 düzeyine çıktı.

Yükselen güç fiyatları ve jeopolitik risk algısının tesiriyle savunma ve güç paylarındaki alıcılı seyir bölge piyasalarının müspet seyretmesine katkı sağladı.

Diğer yandan, teknoloji ve çip bölümünde, Hollandalı yarı iletken ekipman üreticisi ASML'nin yapay zekaya yönelik güçlü talebin süreceğini teyit ederek ileriye dönük beklentilerini yükseltmesine rağmen şirketin payları haftalık bazda yüzde 7,7 geriledi. Kelam konusu gerilemede global yapay zeka ve teknoloji dalına ait gelişmeler tesirli oldu.

Makroekonomik bilgi tarafında Avro Bölgesi'nde eylül ayında TÜFE aylık yüzde 0,6, yıllık yüzde 2,5 artarak beklentiler dahilinde gerçekleşti. Almanya'da da eylül ayında TÜFE aylık yüzde 0,6, yıllık yüzde 3,3 artarak beklentileri karşıladı.

İngiltere'de ağustosta büyüme aylık yüzde 0,1, yıllık yüzde 2,1 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Bu gelişmelerle haftalık bazda İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 3,09, Almanya'da DAX endeksi yüzde 2,14, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,97 ve İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 0,21 yükseldi.

19 Ekim ile başlayacak haftada salı günü Almanya'da ÜFE, Zew beklenti endeksi, İngiltere'de ILO işsizlik oranı ve enflasyon, çarşamba ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması, İngiltere'de enflasyon, perşembe Avro Bölgesi'nde tüketici inanç endeksi, cuma günü Avro Bölgesi, İngiltere ve Almanya'da imalat sanayi ve hizmet dalı PMI bilgileri takip edilecek.

KOSPİ ENDEKSİNDE 18 YILIN EN SERT HAFTALIK DÜŞÜŞÜ

Asya borsalarında, teknoloji şirketlerinin paylarındaki satış baskısının tesiriyle bu hafta sert düşüşler görüldü. Halihazırdaki yapay zeka şirketlerinin yatırımlarının sürdürülebilirliğine ait telaşlar Asya borsalarını olumsuz etkiledi.

Güney Kore'de teknoloji ve yarı iletken bölümü yüklü Kospi endeksi, bu hafta son 18 yılın en sert haftalık düşüşünü kaydetti. Güney Koreli teknoloji şirketlerinden SK Hynix'in payları yüzde 24,33, Samsung Electronics'in payları yüzde 17,75, LG Electronics'in payları yüzde 15,36 geriledi.

Çin'de açıklanan makroekonomik datalar de bu hafta Asya piyasalarının odağında yer aldı. Ülkenin dış ticaret fazlası eylülde 133,5 milyar dolarla Ocak 2025'ten bu yana en yüksek düzeye ulaştı. Bölgede gelecek hafta Japonya'daki enflasyon ve Çin'deki faiz kararı yatırımcıların odağında olacak.

Çin'de eylül ayında ÜFE yıllık bazda yüzde 5 yükselerek, Haziran 2022'den bu yana en süratli artışını kaydetti. Beklenti ÜFE'nin yüzde 3,8 artması yönündeydi. TÜFE de eylülde yıllık bazda yüzde 0,9 artarak ağustos ayına nazaran ölçülü bir biçimde hızlansa da beklentinin altında kaldı.

Yükselen güç fiyatları ülkede üretici fiyatlarındaki artışta tesirli oldu. Beklenenden düşük çıkan TÜFE verisi ise Çin'de iç talebin hala canlılık göstermediğini ortaya koydu.

Söz konusu gelişmelerle, haftalık bazda Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 14,46, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,10, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 5,37 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 2,56 düştü.

Gelecek hafta pazartesi günü Çin'de büyüme, sanayi üretimi ve perakende satışlar, salı Çin Ulusal Bankalararası Fon Merkezinin faiz kararı, çarşamba Japonya'da dış ticaret istikrarı, cuma günü Japonya'da enflasyon dataları takip edilecek.

BORSA İSTANBUL

Yurt içinde ise satış yüklü seyreden Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, haftalık bazda yüzde 4,44 düşüşle 11.721,72 puandan kapandı.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fonların koordineli süreçleri dahil sermaye piyasası kabahatleriyle çabayı güçlendirecek yasal düzenlemeleri 2027 yılı başına kadar tamamlamayı planladıklarını belirtti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, IMF ve Dünya Bankasının Tayland'ın başşehri Bangkok'ta düzenlediği yıllık toplantılarda "Türkiye'de Makroekonomik Görünüm ve Para Politikası" başlıklı sunum yaptı.

Karahan, fon çıkışlarının yurt içi yerleşiklerin Türk lirası cinsi varlıklara yönelik tercihlerinde kayda bedel bir zayıflamaya yol açmadığını belirterek, "Yurt içi yerleşiklerin Türk lirasına yönelik tercihi genel olarak güçlü seyrini sürdürüyor." sözünü kullandı.

Gelecek hafta yurt içinde TCMB'nin faiz kararı takip edilecek. AA Finans'ın beklenti anketine katılan ekonomistler, ekim ayında TCMB'nin siyaset faizini 100 baz puan indirerek yüzde 36'ya çekmesini bekliyor.

Dolar/TL de haftayı evvelki haftalık kapanışın yüzde 0,5 üzerinde 49,5140'tan tamamladı.

Gelecek hafta yurt içinde çarşamba günü gerçek kesim güven endeksi, kapasite kullanımı, perşembe günü TCMB faiz kararı ve tüketici itimat endeksi verileri takip edilecek.

Kaynak: {Haber Merkezi}