Cambridge Beşlisi: İngiliz istihbaratının skandalı, Sovyetlerin komünist ‘Polat Alemdar’ları

İngiltere’de 1930’lu yıllarda ülkenin en itibarlı üniversitelerinden Cambridge’de eğitim gören beş genç, yıllar sonra ülkelerinin en bâtın bilgilerini Sovyetler Birliği’ne aktaran tarihin en ünlü casus ağlarından birinin mensuplarına dönüştü.

Kim Philby, Donald Maclean, Guy Burgess, Anthony Blunt ve John Cairncross’tan oluşan Cambridge Beşlisi, Sovyet istihbaratı tarafından 1930’larda, şimdi öğrenci oldukları devirde “devşirildi”.

KOMÜNİST AJANLAR

Sovyet istihbaratı, yetenekli ve prestijli İngiliz gençleri, Marksist-Leninist ideolojiyle örgütleyip İngiltere devletinde kritik noktalara gelmelerini sağlamayı hedefliyordu. Cambridge Beşlisi tam olarak bu türlü bir planın eseriydi.

İngiliz istihbaratı, Sovyetlerin bu yeni tekniğini II. Dünya Savaşı öncesinde gereğince fark edemedi.

Bu sebeple Beşli’nin üyeleri, yıllar içerisinde İngiliz diplomasisinden istihbarata, askerî çalışmalardan hükümetin en hassas kurumlarına kadar uzanan vazifeler üstlenebildi.

EKİBİN BEYNİ

Beşli’nin en kritik ismi olan Kim Philby, İngiliz istihbarat servisi MI6 içerisinde yükselerek Londra’nın Sovyetler Birliği’ne karşı yürüttüğü istihbarat faaliyetlerinin merkezine kadar girdi.

Philby, Sovyetlere karşı yürütülen operasyonları içeriden öğreniyor ve ayrıntılarını Moskova’ya aktarıyordu.

KRALİYET’E GİRDİ

Ekibin öbür üyelerinden Anthony Blunt savaş yıllarında İngiltere’nin bir başka istihbarat servisi MI5 için çalıştı ve birebir vakitte Sovyetlere bâtın askeri bilgiler yolladı.

Blunt, savaş sonrasında ise İngiliz kraliyet ailesinin sanat koleksiyonlarından sorumlu kişi olarak Kraliyet Koleksiyonu’nun yöneticiliğine kadar yükselebildi.

MOSKOVA’YA İSTİHBARAT YAĞDIRDILAR

Donald Maclean, İngiltere Dışişleri Bakanlığı’nda diplomat olarak vazife yaparken Sovyetlere bilhassa ABD ile İngiltere’nin dış siyaset ve diplomasi alanındaki kapalı bilgilerini ulaştırdı.

Guy Burgess ise BBC, MI6 ve Dışişleri Bakanlığı gibi kurumlarda görev yaparak Sovyet istihbaratına bilgi sağlayan bir diğer kıymetli isimdi.

Beşlinin en az tanınan üyesi John Cairncross da Dışişleri Bakanlığı, Hazine, MI6 ve Alman şifrelerinin çözüldüğü Bletchley Park üzere son derece kritik kurumlarda çalıştı.

Beşli, hem II. Dünya Savaşı boyunca hem de sonrasında son derece kapalı bilgileri Sovyetler Birliği’ne aktardı.

İSTANBUL’DA KARŞI CASUSLUK

Philby’nin, Sovyet istihbaratına verdiği istihbaratlardan biri İstanbul’daki bir Sovyet istihbaratçısı ile ilgiliydi.

1945 yılında Sovyet istihbaratından ayrılarak Batı’ya sığınmak isteyen Konstantin Volkov, İstanbul’daki İngiliz diplomatik temsilcilerine ulaşarak Sovyetlerin İngiltere’deki casuslarının kimliklerini açıklayabileceğini söyledi.

Philby, bu durumdan süratle haberdar olup, Moskova’ya haber verdi.

Sovyet grupları, Volkov ve eşini Moskova’ya götürülerek öldürüldü.

KİM BU “HOMER”?

Cambridge Beşlisi’nin çözülmesindeki birinci büyük kırılma 1951 yılında ortaya çıktı.

ABD’nin, Sovyet diplomatik haberleşmesini gizlice çözdüğü Venona Projesi’yle elde edilen iletilerdeki “Homer” kod isimli Sovyet casusunun Maclean olabileceği değerlendirildi ve onun üzerine yoğunlaşıldı.

Maclean’ın sorguya alınması ve akabinde tutuklanması planlanırken, soruşturmadan haberdar olan ve Maclean’dan kendisine ulaşılabileceğinden kaygılanan Burgess, Maclean’e haber verdi.

İkili birlikte ülkeden kaçarak Moskova’ya sığındı.

UZUN YILLAR İDARE ETTİ

İki ismin kaçışı üzerine soruşturma başka Cambridge irtibatlarına yöneldi ve kuşkuların merkezindeki Kim Philby sorguya alındı.

Philby uzun mühlet suçlamaları savuşturmayı başardı ve hakkında kâfi kanıt bulunamadığı için tutuklanamadı.

Hatta 1950’lerin ortasında kamuoyu önünde kendisini savunarak İngiliz medyasında “Sovyet casusu olmadığı”nı işleyen haberler yayımlanmasını sağladı.

Ajan olduğu yıllar sonra katılaşan Philby de Beyrut’ta çalışırken İngiliz istihbaratının üzerine gelmesinin akabinde Sovyetler Birliği’ne kaçtı.

Kaçışından evvel İngiliz üniteleri açısından amaç şaşırtacak bir beyan vererek sırf 1932-1940 yılları arasında Sovyetler’e casusluk yaptığını söyledi.

ELİZABETH’E DE SÖYLENMEDİ

Cambridge Beşlisi’nin bir öbür üyesi Anthony Blunt ise yıllarca kuşkuların dışında kaldı.

Blunt, 1964’te MI5 tarafından yapılan sorguda Sovyetler için casusluk yaptığını itiraf etti.

Soruşturma makamlarıyla iş birliği yapmasına karşılık olarak Blunt kovuşturmadan muaf tutuldu ve kamuoyuna gerçek kimliği açıklanmadı.

Kraliyet Koleksiyonu’ndaki vazifesini sürdüren Blunt’ın Sovyet ajanlığı yaptığı, Kraliçe II. Elizabeth’e bile ajanlığının tespitinden 9 yıl sonra 1973’te bilgi verildi. Olayın kamuoyuna açıklanması ise 1979’u buldu.

O DA DEŞİFRE OLDU

John Cairncross da tekrar 1964 yılında yapılan sorguda, 1936’dan itibaren Sovyet istihbaratına çalıştığını itiraf etti.

Ancak İngiliz makamları onu da mahkemeye çıkarmadı. Daha sonra Fransa’ya yerleşen Cairncross, hayatının geri kalanını orada geçirdi.

İNGİLİZ FİYASKOSU

Cambridge Beşlisi hadisesi, İngiltere açısından tam manasıyla fiyasko olarak anılıyor.

Sovyetler Birliği’nin, ülkenin Cambridge’de okumuş en nitelikli evlatlarını ideolojik olarak safına çekip, onlar eliyle İngiliz devletinin kılcallarına girmesi, Soğuk Savaş dönemi İngiltere’si için hiç de ufak bir şey değildi.

Kaynak: {Haber Merkezi}