BM Genel Sekreterliği yarışında birinci kere 'renk kodlu' ön oylama yapıldı

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreterliği için yürütülen seçim sürecinde kritik bir evreye geçilirken, Güvenlik Konseyi (BMGK) birinci defa renk kodlu ön oylama yoluyla adaylara yönelik dayanağı ve mümkün veto risklerini kıymetlendirdi.

Kapalı oturumda gerçekleştirilen altıncı cins ön yoklamada, Konseyin 15 üyesi, Antonio Guterres'in yerine aday olan 7 isim için “lehte”, “aleyhte” ve “çekimser” seçeneklerinden birini işaretledi.

BMGK Dönem Başkanı ve Yunanistan'ın BM Daimi Temsilcisi Aglaia Balta, oylamanın akabinde yaptığı açıklamada, sonuçların adayları gösteren ülkelerin daimi temsilcileri aracılığıyla ilgili isimlere iletileceğini ve BM Genel Kurul Başkanı'nın da süreç hakkında bilgilendirileceğini belirtti. Balta, bir sonraki ön yoklamanın tarihinin şimdi netleşmediğini kaydetti.

İLK ÜÇ ADAYIN HER BİRİNE İKİ KIRMIZI OY

Diplomatik kaynaklardan edinilen resmi olmayan bilgilere nazaran, Kosta Rikalı Rebeca Grynspan, 9 lehte, 5 aleyhte ve 1 çekimser oyla altıncı çeşit ön yoklamayı birinci sırada tamamladı. Lakin Grynspan aleyhindeki oyların 2'sinin, veto yetkisine sahip daimi üyelerden geldiğini gösteren kırmızı renkte olduğu belirtildi.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi ile Guyana'nın BM Daimi Temsilcisi Carolyn Rodrigues-Birkett ise 8'er lehte, 6'şar aleyhte ve 1'er çekimser oy aldı. Her iki adayın da daimi üyelerden ikişer kırmızı “aleyhte” oy aldığı bildirildi.

Diğer adaylardan eski Senegal Cumhurbaşkanı Macky Sall 5 lehte ve 10 aleyhte, Olara Otunnu 4 lehte, 10 aleyhte ve 1 çekimser, Maria Fernanda Espinosa 3 lehte, 9 aleyhte ve 3 çekimser oy aldı. Ekvadorlu siyasetçi ve diplomat Ivonne Baki ise 1 lehte ve 14 aleyhte oyla ön yoklamayı tamamladı.

Daimi üyelerden Grynspan ve Rodrigues-Birkett'e üçer, Grossi ve Sall'a ikişer, Otunnu ve Espinosa'ya ise birer lehte oy çıktı.

“EN İYİ ADAYA İHTİYACIMIZ VAR”

ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, oylama sonrasında yaptığı açıklamada, yeni genel sekreterin belirlenmesinde bölgesel rotasyona yönelik bir beklentinin bulunduğunu anladıklarını söz etti.

Adayın bayan olması ihtimaline ait değerlendirmede bulunan Waltz, “Elbette en uygun aday bir bayansa, bunu memnuniyetle karşılarız. Lakin nitekim yalnızca en güzel adaya muhtaçlığımız var.” dedi.

Waltz, ülkelerin yeni adaylar göstermesinin egemenlik hakları kapsamında olduğunu belirterek, Konseyin gerçek kararı vermesi gerektiğini söyledi. Sürecin Guterres'in vazife müddeti sona ermeden, bu yıl içinde tamamlanmasını tercih ettiklerini lisana getiren Waltz, ABD'nin hangi adayı desteklediğine ait soruya ise “Bu zımnî.” karşılığını verdi.

KIRMIZI OYLAR VETO RİSKİNE İŞARET EDİYOR

BMGK'de gerçekleştirilen ön yoklamalar, adayların Konsey üyelerinden ne ölçüde dayanak gördüğünü belirlemeye yönelik gayriresmi bir kıymetlendirme niteliği taşıyor. Birinci sefer renk kodlu yapılan oylamada, daimi üyelerin kullandığı kırmızı “aleyhte” oylar, adayların muhtemel veto riskiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa'dan oluşan beş daimi üyenin veto yetkisi bulunuyor. Bu ülkelerden birinin resmi seçim evresinde bir adaya karşı veto kullanması, kelam konusu adayın Genel Kurul'a önerilmesini engelleyebiliyor.

Bununla birlikte, ön yoklamada verilen oylar kesin bir karar manasına gelmiyor. Gayriresmi süreçte ortaya çıkan tavırların sonraki tiplerde yahut resmi oylamada değişmesi mümkün.

YENİ GENEL SEKRETER ARALIK AYINDA BELLİ OLABİLİR

Guterres'in yerine geçmek için yarışan yedi aday arasında UAEA Başkanı Rafael Grossi, eski Senegal Cumhurbaşkanı Macky Sall, BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) Genel Sekreteri Rebeca Grynspan, eski BM Genel Kurul Başkanı Maria Fernanda Espinosa, Guyana'nın BM Daimi Temsilcisi Carolyn Rodrigues-Birkett, eski Uganda Daimi Temsilcisi Olara Otunnu ve Ivonne Baki bulunuyor.

BMGK'nin 15 üyesinden en az 9'unun dayanağını alan ve beş daimi üyenin vetosuyla karşılaşmayan adayın, BM Genel Kurulu'nun onayına sunulması gerekiyor.

BM Şartı, Konseyin birden fazla adayı Genel Kurul'a önermesini açıkça yasaklamasa da yerleşik uygulama, üyelerin tek isim üzerinde uzlaşmasını öngörüyor. Bu sebeple adaylar arasındaki yarışın sonuçlanması için Konsey üyelerinin müzakereleri sürdürmesi bekleniyor.

193 üyeli BM Genel Kurulu'nda çoğunluğun onayını alan adayın, 1 Ocak 2027'de beş yıllığına misyona başlaması planlanıyor. 2016'dan bu yana iki devirdir genel sekreterlik vazifesini yürüten Portekizli Antonio Guterres'in misyon müddeti 31 Aralık 2026'da sona erecek.

Kaynak: {Haber Merkezi}