Küresel ısınma, gezegenimiz için geri dönülemez sonuçlar doğuran derin bir süreci başlattı.
Dünya genelinde sıcaklıklar her geçen gün artarken bilim insanları da iklim krizinin tesirlerini daha net anlayabilmek için kritik araştırmalar yürütüyor.
Bu kapsamda bir küme buzul bilimci, iklim geleceğimiz açısından büyük değer taşıyan bir çalışmaya imza attı.
'KIYAMET BUZULU'
Batı Antarktika'da bulunan ve muhtemel bir çöküşünün yol açacağı felaketler sebebiyle 'Kıyamet Buzulu' olarak isimlendirilen Thwaites Buzulu, global deniz düzeyindeki yükselişe dair varsayımlarda en büyük belirsizlik kaynaklarından biri kabul ediliyor.
Florida büyüklüğündeki bu devasa buzul, erişilmesi en güç bölgelerden birinde yer alıyor. On yıllardır geri çekilen buzulun eriyen kısmı, günümüzde global deniz düzeyindeki artışın yaklaşık yüzde 4'ünü oluşturuyor.
KÜRESEL DENİZ SEVİYESİ
Ancak buzulun erime ve geri çekilme sistemleri son derece karmaşık.
Bu durum, buzulun geleceğini ve global deniz düzeyine tesirlerini kesin olarak modellemeyi zorlaştırıyor.
Thwaites'in tespiti ve takibi kritik bir vazife; çünkü buzul büsbütün çöktüğü takdirde tek başına deniz düzeyini 60 santimetreden fazla yükseltecek ölçüde su barındırıyor.
ÇOK SAYIDA BÖLGE SULAR ALTINDA KALABİLİR
Ayrıca Antarktika buz katmanını tutan bir 'kilit' fonksiyonu gördüğünden, çökmesi durumunda toplam deniz düzeyi yükselmesi yaklaşık 3 metreyi bulabilir.
Bu da Miami'den Manila'ya kadar pek çok kıyı kentini sular altında bırakma potansiyeli taşıyor.
Kaliforniya Üniversitesi ve NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı'ndan buzul bilimciler, bu devasa yapının altında gerçekleşen süreçleri daha gerçek yansıtan yeni bir buz tabakası modeli geliştirdi.
DİNAMİK SÜREÇ
Thwaites'in süratli geri çekilmesinin ana sebebi, buzun deniz tabanından ayrılarak okyanus üzerinde yüzmeye başladığı 'topraklama hattı' bölgesinde yaşanan süreçler.
Kaliforniya Üniversitesi (UCLA) araştırmacısı ve çalışmanın başyazarı Mattia Poinelli, klâsik buz katmanı modellerinin topraklama sınırını durağan bir hudut olarak ele aldığını, lakin açık okyanusa ulaşan buzulların altında çok daha dinamik bir süreç işlediğini vurguluyor.
Uydu bilgileri, topraklama çizgisinin gelgit hareketleriyle daima yükselip alçaldığını ve deniz suyunun kilometrelerce içeri girmesine müsaade veren bir 'topraklama bölgesi' oluşturduğunu gösteriyor. Poinelli, nispeten sıcak okyanus suyunun buz katmanının derinliklerine kadar sızmasıyla erimenin hızlandığını belirtiyor.
KÜRESEL ISINMA
Nature Communications mecmuasında yayımlanan araştırmaya nazaran, yeni model bu 'topraklama bölgesi' dinamiklerini hesaba kattığında şaşırtan bir sonuç ortaya çıkıyor: Thwaites Buzulu, ek bir global ısınma olmasa dahi 2100 yılına kadar deniz düzeyine 3 santimetre katkıda bulunabilir. Bu ölçü, evvelki modellerin öngördüğünün iki katına karşılık geliyor.
Thwaites'in üzerinde bulunduğu taban aşağı hakikat eğimli olduğu için eridikçe daha fazla buz kütlesi sıcak okyanus suyuyla temas ediyor. Tekrar de buzulun altında, akışı yavaşlatan ve yapıyı destekleyen iki büyük su altı sırtı bulunuyor. Fakat araştırma, topraklama bölgesindeki erimenin, buzun "Mouginot Sırtı" olarak bilinen yapıdan kopuşunu hızlandırdığını gösteriyor. Yüzyılın sonuna kadar buzulun bu sırttan çözülme mümkünlüğü yüzde 60 olarak hesaplanıyor; bu durum gerçekleşirse buzul, eğimli taban boyunca bir sonraki su altı sırtına hakikat süratle geri çekilecek.
KIYI TAŞKINLARI
3 santimlik bir deniz düzeyi artışı birinci bakışta küçük görünebilir; lakin kıyı şeritlerindeki nüfus ve altyapı için fırtına kabarmaları ve taşkın risklerini katlanarak artırıyor. Araştırma muharrirlerinden Prof. Eric Rignot, bulguların önümüzdeki onlarca yılda beklenenden çok daha yüksek kıyı taşkını riskine işaret ettiğini belirtiyor. Colorado Boulder Üniversitesi'nden Ted Scambos da çalışmanın deniz düzeyi iddialarında bir dönüm noktası olduğunu vurguluyor.
Öte yandan uzmanlar, buzulun altından direkt müşahede verisi elde etmenin kaide olduğu konusunda hemfikir. İngiliz Antarktika Araştırması'ndan deniz jeofizikçisi Robert Larter, buz kayıp suratını katılaştırmak için topraklama bölgesindeki süreçlerin daha detaylı incelenmesi gerektiğini, Thwaites altındaki ortamın mevcut modellerden çok daha karmaşık olabileceğini tabir ediyor.
SAHA GEZİSİ DÜZENLENECEK
Bu doğrultuda araştırmacılar, gelgit ve su akışlarını yerinde ölçebilecek aygıtları buzulun altına yerleştirmek üzere 2028 yılında bölgeye saha gezisi düzenlemeyi planlıyor.
İklim değişikliğinin buz katmanları üzerindeki yıkıcı tesiri uzun vakittir biliniyor; ancak buzulların alt kısmında yaşanan süreçlere dair her yeni keşif, durumun ciddiyetini daha net ortaya koyuyor. Prof. Rignot, küresel emisyonların derhal azaltılması gerektiğini, fakat emisyonlar durdurulsa bile geçmişte verilmiş olan hasar sebebiyle deniz düzeylerindeki yükselişin kaçınılmaz olarak devam edeceğini hatırlatıyor.
Kaynak: {Haber Merkezi}
Yorumlar 0
Yorum Yap
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın!