Akkuyu NGS'de etraf için 'ekolojik hafıza' modeli

Mersin’de imali devam eden Akkuyu Nükleer Güç Santrali, güç üretim kapasitesinin yanı sıra çevresel izleme ve ekosistemin uzun vadeli takibi açısından da kapsamlı bir çalışma yürütüyor.

Santral alanında kurulan Deniz Suyu Arıtma Tesisi ve Modern Kimyasal Analiz Laboratuvarı üzere altyapılar aracılığıyla deniz suyundan biyolojik çeşitliliğe kadar çok sayıda çevresel parametrenin nizamlı olarak takip edilmesi hedefleniyor.

Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Çevre Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Ahmet Demirak, etraf idaresinin sağlıklı biçimde yürütülebilmesi için ölçülebilir ve karşılaştırılabilir bilgilere gereksinim bulunduğunu söyledi.

Akkuyu’da santral şimdi işletmeye geçmeden gerçekleştirilen ölçümlerin, ilerleyen yıllarda yapılacak değerlendirmeler için kıymetli bir başlangıç noktası oluşturacağını belirten Demirak, bu çalışmaların bölgenin uzun vadeli çevresel değişiminin takip edilmesine imkan sağlayacağını söz etti.

DENİZ EKOSİSTEMİ ÇOK SAYIDA PARAMETREYLE TAKİP EDİLECEK

Akkuyu’daki Modern Kimyasal Analiz Laboratuvarı kapsamında yürütülen çevresel izleme programının milletlerarası kriterler dikkate alınarak oluşturulduğunu aktaran Demirak, deniz ekosisteminin farklı bileşenlerinin nizamlı olarak inceleneceğini belirtti.

Bu kapsamda deniz suyunun sıcaklığı, tuzluluk oranı, pH kıymeti, oksijen doygunluğu ve radyoaktivite düzeylerinin yanı sıra plankton popülasyonu, balık çeşitliliği ve sediment yapısının da takip edileceği bildirildi.

Söz konusu ölçümlerin hem santralin inşaat devrinde hem de işletme sürecinde sürdürülmesinin planlandığını kaydeden Demirak, nizamlı bilgilerin bölgedeki mümkün değişimlerin bilimsel formüllerle ortaya konulmasına imkan tanıyacağını söyledi:

"Günümüzde etraf idaresinin temelini ölçülebilir datalar oluşturuyor. Çevresel izleme sistemi sayesinde santral daha çalışmaya başlamadan bölgenin tüm çevresel kıymetleri kayıt altına alınmış olacak. Böylelikle ilerleyen yıllarda yapılacak her kıymetlendirme, karşılaştırılabilir bilimsel datalar üzerine kurulabilecek."

SU KİMYASI İLERİ TEKNOLOJİYLE KONTROL EDİLECEK

Nükleer güç santrallerinde suyun soğutma ve ısı transferi açısından kritik bir öge olduğunu belirten Demirak, Akkuyu’daki Su-Kimya Laboratuvarı’nda kullanılan suyun kimyasal özelliklerinin hassas aygıtlarla daima denetim edildiğini tabir etti.

Ultra saf ve tuzdan arındırılmış suyun tahlillerinde ICP-MS, iyon kromatografisi ve ileri spektroskopik tahlil sistemleri üzere yüksek hassasiyetli teknolojilerden yararlanıldığını aktaran Demirak, bu tekniklerin muhtemel kimyasal değişimlerin erken kademede tespit edilmesine katkı sağlayacağını söyledi.

Demirak, Deniz Suyu Arıtma Tesisi ile Modern Kimyasal Analiz Laboratuvarı'nın sırf santralin işletme güvenliği açısından değil, çevresel risklerin denetim altında tutulması bakımından da değerli altyapılar olduğunu belirtti.

“Akkuyu NGS bünyesinde faaliyet gösteren Deniz Suyu Arıtma Tesisi ve Modern Kimyasal Analiz Laboratuvarı ileri mühendislik tahlilleri, etraf dostu teknolojiler, daima çevresel izleme sistemleri ve bilimsel tahlil altyapısıyla Türkiye’nin etraf idaresi anlayışında yeni bir devrin başlangıcını temsil ediyor” diyen Demirak, elde edilen dataların etraf bilimleri alanındaki araştırmalara da kaynak oluşturabileceğini kaydetti.

DENİZ SUYU SICAKLIĞI KONTROLLÜ ŞEKİLDE İZLENECEK

Demirak, nükleer santrallerde kullanılan soğutma sistemlerinin çevresel açıdan da büyük değer taşıdığını belirterek, Akkuyu’da deniz suyunun alınması ve tekrar denize verilmesi için özel olarak tasarlanmış sistemlerin kullanılacağını söyledi.

Akkuyu’da tercih edilen VVER tipi reaktör teknolojisinin su kullanımını evvelki jenerasyon reaktörlere kıyasla azaltan özelliklere sahip olduğunu tabir eden Demirak, deniz ekosisteminin korunmasında sıcaklık değişimlerinin denetimli formda yönetilmesinin ehemmiyetine dikkati çekti.

Santralde kullanılan difüzör sisteminin, sıcak suyun tek bir noktadan yoğun biçimde bırakılması yerine daha geniş bir alana denetimli formda dağıtılmasını sağlayacağını belirten Demirak, bunun deniz suyundaki sıcaklık farklarının ekosistem üzerindeki tesirini sınırlamaya yönelik olduğunu söyledi.

Demirak, sistemin birebir vakitte denizdeki oksijen istikrarının korunmasına ve biyolojik çeşitliliğin izlenmesine katkı sağlamasının hedeflendiğini belirtti.

“BÖLGENİN EKOLOJİK HAFIZASI OLUŞACAK”

Akkuyu etrafında gerçekleştirilecek uzun devirli ölçümlerin, bölgenin doğal yapısındaki değişimlerin yıllar içerisinde karşılaştırılmasına imkan vereceğini söz eden Demirak, balık çeşitleri, plankton yapısı, su kalitesi ve kıyı ekosistemine ait bilgilerin bir arada kıymetlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Deniz suyu sıcaklığı, çözünmüş oksijen, besin elementleri, ağır metaller ve organik kirleticilerin birlikte takip edilmesinin ekosistemin genel durumunun anlaşılması açısından değer taşıdığını vurgulayan Demirak, oluşturulacak bilgi setlerinin gelecekte yapılacak deniz biyolojisi ve ekoloji araştırmalarına da temel teşkil edebileceğini kaydetti.

Demirak, “Akkuyu NGS bölgenin ekolojik hafızasını oluşturacak” sözünü kullanarak, sistemli ölçümlerin sırf mevcut durumun belirlenmesine değil, gelecekteki çevresel değişimlerin bilimsel bilgiler üzerinden kıymetlendirilmesine de imkan sağlayacağını belirtti.

“ÇEVRE YÖNETİMİNDE GÜVENİN TEMELİ BİLİMSEL VERİDİR”

Santralin çevresel tesirlerinin değerlendirilmesinde sırf teknolojik altyapının kâfi olmayacağını lisana getiren Demirak, şeffaf bilgi paylaşımı ve bağımsız bilimsel değerlendirmelerin de kıymetli olduğunu söyledi.

Bilimsel ölçümlerin ve sistemli çevresel izlemenin toplumun hakikat bilgiye ulaşmasında kritik rol oynadığını söz eden Demirak, “Çevre idaresinde inancın temeli bilimsel bilgidir.” dedi.

Üniversiteler, araştırma merkezleri ve ilgili kurumlar arasındaki işbirliğinin de sürdürülebilir etraf siyasetlerinin geliştirilmesine katkı sunduğunu belirten Demirak, bölgedeki balıkçılar ile farklı ülkelerden iştirakçilerin yer aldığı balıkçılık turnuvasını da bu açıdan örnek gösterdi.

Demirak, emsal aktifliklerin santral işletmeye alındıktan sonra da devam ettirilmesinin, bölgedeki çevresel değişimlerin uzun vadeli olarak gözlemlenmesi bakımından mukayeseli bir model oluşturabileceğini söz etti.

AKKUYU’NUN ENERJİ VE ÇEVRE BOYUTU

Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü Rüzgar Enerji Sistemleri Anabilim Dalı Öğretim Elemanı Dr. Ramazan Özkan da Akkuyu NGS’nin, sırf elektrik üretim tesisi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.

Santralde kullanılan 3+ kuşak reaktör teknolojisinin ileri güvenlik sistemleriyle desteklendiğini aktaran Özkan, güç arz güvenliğinin güçlendirilmesinin yanı sıra çevresel tesirlerin azaltılmasının da projenin kıymetli ögelerinden olduğunu söyledi.

Özkan, Akkuyu NGS’nin Türkiye’nin güç kaynaklarını çeşitlendirmesine ve güç arzında dışa bağımlılığın azaltılmasına katkı sağlayacağını tabir ederek, nükleer gücün düşük karbonlu yapısıyla fosil yakıtlara dayalı elektrik üretiminden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının azaltılmasında rol üstlenebileceğini kaydetti.

“DÜŞÜK KARBONLU ENERJİ DÖNÜŞÜMÜNE KATKI SAĞLAYACAK”

Akkuyu NGS’nin tam kapasiteyle çalışması halinde yıllık yaklaşık 35 milyon ton karbondioksit emisyonunun önlenmesine katkı sağlayacağının tabir edildiğini aktaran Özkan, bunun Türkiye’nin elektrik bölümü kaynaklı emisyonlarının azaltılması açısından değerli bir potansiyel taşıdığını belirtti.

Özkan, santralin devreye girmesiyle Türkiye’nin kesintisiz ve yüksek kapasiteli elektrik üretiminin yanı sıra nükleer güç teknolojileri alanında bilgi ve tecrübe kazanacağını söyledi.

Enerji üretimiyle çevresel sürdürülebilirliğin birlikte ele alınabileceğini tabir eden Özkan, çevresel izleme çalışmalarının tertipli biçimde sürdürülmesinin ve elde edilen dataların bilimsel prosedürlerle değerlendirilmesinin bölgenin doğal yapısının korunması açısından ehemmiyet taşıdığını kaydetti.

Akkuyu NGS’de oluşturulacak izleme altyapısının uzun yıllara yayılan bilgilerle desteklenmesi halinde, bölgenin çevresel değişiminin daha sağlıklı biçimde takip edilebileceği ve elde edilen bilimsel birikimin gelecekteki etraf ve güç siyasetlerine katkı sunabileceği belirtildi.

Kaynak: Demirören Haber Ajansı (DHA)