ABD-İran muahedesi sonrası gözler petrol arzının toparlanma suratına çevrildi

Enerji piyasalarında dalgalanma sürüyor...

ABD ile İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik akınların akabinde global petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması, başta Körfez ülkeleri olmak üzere bölgedeki üretim ve ihracat akışlarını önemli biçimde sekteye uğrattı.

Bu süreçte kaybedilen milyonlarca varillik arz, jeopolitik telaşlarla birleşince petrol piyasasında sert dalgalanmalara yol açtı.

FİYATLAR GERİ ÇEKİLDİ

ABD/İsrail-İran Savaşı'nda 15 hafta geride kalırken pazar günü Washington ile Tahran savaşı sona erdirmeyi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri tekrar başlatmayı amaçlayan bir mutabakat zaptı üzerinde uzlaştı.

Taraflar ortasında ön mutabakata varıldığının duyurulmasıyla petrol fiyatlarında sert bir geri çekilme görüldü.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı dün cuma günkü kapanışa nazaran yaklaşık yüzde 5,6 düşüşle 82,40 dolara inerken WTI petrolün vadeli varil fiyatı yüzde 6,1 azalarak 79,70 dolara geriledi.

YÜKSEK DÜZEYLERİ TEST ETTİ

Böylece petrol fiyatları mart başından bu yana en düşük düzeylerini gördü.

Saldırılardan evvelki son süreç günü olan 27 Şubat'ta Brent petrolün varil fiyatı 72,48 dolardan kapanmıştı.

ABD ile İran ortasında 8 Nisan'da sağlanan süreksiz ateşkes kararına karşın müzakerelerin tıkanmasıyla Brent petrol 30 Nisan'da 126,41 dolara çıkarak savaşın başından beri en yüksek düzeyini test etmişti.

ABD ile İran ortasında sağlanan bu muahede, piyasalar açısından çatışmanın sona ermesinin ötesinde, Hürmüz Boğazı'ndan sevkiyatların ne ölçüde ve ne kadar müddette olağana dönebileceği, arz kayıplarının hangi süratte telafi edilebileceği ve bölge ülkelerinde üretimin kalıcı biçimde toparlanıp toparlanamayacağına ait beklentileri öne çıkardı.

ÜÇ AYDA GÜNLÜK 10,3 MİLYON VARİLİ AŞAN ÜRETİM KAYBI

Savaş sebebiyle Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin durması, bu süreçte global petrol piyasasında önemli arz krizine yol açtı.

Krizin en besbelli tesiri, Körfez bölgesindeki esas üretici ülkelerin petrol üretiminde sert düşüşler olarak kayda geçti.

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütünün (OPEC) son raporuna nazaran, İran, Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn'in toplam günlük ham petrol üretimi şubatta yaklaşık 23,7 milyon varil seviyesindeyken bu ölçü martta 15,5 milyon varile, nisanda 13,7 milyon varile, mayısta ise 13,5 milyon varile geriledi.

Bu düşüşler, petrol altyapısının da amaç olduğu çatışmalarla geçen devirde günlük yaklaşık 10,3 milyon varillik üretim kaybına işaret etti. Buna, Katar'daki hacim kaybı da eklendiğinde toplam ölçü daha da yükseliyor.

Bu ölçekteki bir düşüş sadece bölgesel değil, global petrol arz istikrarları açısından da belirleyici bir risk ögesi oluşturdu.

KADEMELİ SÜREÇ TAKİP EDİLECEK

Norveç merkezli bağımsız araştırma kuruluşu Rystad Energy'nin taraflar ortasında sağlanacak sonlu bir mutabakatla Hürmüz Boğazı'nın temmuz ortası prestijiyle kademeli olarak yine açılacağını varsayan baz senaryosuna nazaran, üretim ve ticaret akışlarında toparlanmanın ani bir artış yerine "S-eğrisi" halinde kademeli bir süreç izleyeceği bedellendiriliyor.

Buna nazaran, tankerlerin tekrar pozisyonlandırılması sürecin birinci darboğazını oluştururken bu durum üretimdeki birinci toparlanmayı Boğaz'ın tekrar açılmasının 2-3 hafta sonrasına öteliyor.

Bu nedenle temmuzda, üretimi askıya alınan hacimlerin yüzde 10-15'inin toparlanacağı hesaplanıyor.

Ağustos ve eylül aylarında ise daha güçlü bir toparlanma öngörülüyor.

Kaybedilen hacimlerin yaklaşık yüzde 85'inin ekime kadar geri kazanılması beklenirken kalan toparlanmayla birlikte tam olağanlaşmanın ise Irak ve Kuveyt'teki eski üretim alanlarındaki kısıtlar nedeniyle Ocak 2027'yi bulabileceği varsayım ediliyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN AÇILMASI "TAM NORMALLEŞME" MANASINA GELMİYOR

İngiltere merkezli danışmanlık şirketi Crystol Energy Üst Yöneticisi Carole Nakhle, muahedenin geçerliliğini müdafaası ve Hürmüz Boğazı'ndan sevkiyatların olağana dönmesi halinde, jeopolitik risk priminin kademeli olarak fiyatlardan çıkmasıyla fiyatlarda ek bir düşüşün de mümkün olabileceğini tabir etti.

Hürmüz Boğazı'nın yine geçişlere açılmasının "tam normalleşme" anlamına gelmeyeceğine dikkati çeken Nakhle, "Gemi sahipleri, sigortacılar ve tüccarlar, faaliyetlerin büsbütün olağana dönmesinden evvel güvenlik riskinin sahiden ortadan kalktığına dair ikna edici bir teminat görmek isteyecektir." dedi.

Nakhle, bölgedeki üretimin toparlanma suratının kesintinin niteliğine bağlı olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

"Eğer asıl sorun Hürmüz Boğazı'ndan yapılan sevkiyatlar ise, deniz trafiği ve sigorta teminatı yine sağlandığında ihracat görece süratli bir biçimde tekrar başlayabilir. Lakin çatışma öncesi düzeylere dönüş, üretim ve ihracat altyapısında oluşan hasarın boyutuna bağlı olacaktır. Körfez Arap üreticileri, daha güçlü mali imkanlara ve teknolojiye erişimleri sayesinde toparlanmayı hızlandırma konusunda genel olarak İran'a kıyasla daha avantajlı bir pozisyonda. İran ise yaptırımlarla kısıtlanmaya devam ediyor."

MÜZAKERELER BELİRLEYİCİ OLACAK

İsviçre merkezli bilgi sağlayıcısı Sparta Commodities'in Kıdemli Petrol Piyasası Analisti Neil Crosby de 19 Haziran Cuma günü Cenevre'de imzalanması beklenen sonuncu mutabakatın, sıkıntı başlıkların ele alınacağı 60 günlük bir müzakere sürecini başlatacağını lisana getirdi.

Crosby, petrol piyasasının şu kademede boğazın problemsiz biçimde tekrar açılacağı beklentisini fiyatladığını söyledi.

Siyasi süreç meselesiz ilerlese bile Basra Körfezi'nde sıkışan gemilerin çıkması ve mayın paklığı üzere mevzuların vakit alabileceğini belirten Crosby, "Hürmüz'den tam akışın 1-2 hafta içinde tekrar başlaması optimist bir beklenti olur. Bir ay içinde yüzde 50'nin üzerine çıkılması mümkün olabilir fakat Körfez bölgesinde gemi tedarik zincirini tekrar kurmak ve tüm tekrar başlatma süreçlerini sıkıntısız halde işletmek sıkıntı olacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

Kaynak: {Haber Merkezi}