176 yıllık eğitim mirası: Cağaloğlu Anadolu Lisesi tarihe tanıklık ediyor

İstanbul'un tarihi semtlerinden Cağaloğlu'nda yükselen bir okul binası, yaklaşık iki asırdır değişen eğitim sistemlerinin ve toplumsal dönüşümlerin tanıklığını yapıyor. Sultan II. Mahmud Türbesi'nin yanında 1850'de Darülmaarif ismiyle eğitime başlayan yapı, vakit içerisinde farklı okul ve eğitim kurumlarına mesken sahipliği yaptıktan sonra bugün Cağaloğlu Anadolu Lisesi olarak öğrencilerini ağırlıyor.

Tanzimat periyodunda devletin gereksinim duyduğu yeni jenerasyon memurları yetiştirmek emeliyle kurulan Darülmaarif, klasik eğitim anlayışından daha çağdaş bir öğretim sistemine geçişin değerli örneklerinden biri oldu. Aradan geçen yıllarda okulun misyonu ve ismi değişse de tarihi bina eğitim fonksiyonunu korudu.

MODERN EĞİTİM ANLAYIŞININ ÖNCÜSÜ

Darülmaarif, Tanzimat'la birlikte şekillenen eğitim ıslahatlarının değerli adımlarından biri olarak ortaya çıktı. Avrupa biçimi okul planıyla inşa edilen kurumda, devrin klâsik derslerinin yanı sıra aritmetik, geometri, ideoloji, astronomi ve coğrafya üzere dersler okutulmaya başlandı.

Okulun kuruluşunda devrin Mekatib-i Umumiyye Nazırı Kemal Efendi kıymetli rol üstlenirken, birebir vakitte kurumun birinci müdürlüğünü yaptı. Birinci devirlerinde Mekteb-i Ali ve Valide Mektebi isimleriyle anılan okul, kısa müddet sonra Darülmaarif ismini aldı.

Sultan Abdülmecid'in çocukları Sultan 5. Murat ve Fatma Sultan'ın da okulun birinci öğrencileri arasında yer alması, kurumun periyodun idaresi açısından taşıdığı değeri ortaya koydu.

BEZMİALEM VALİDE SULTAN'IN MİRASI

Tarihi okul binasının inşası, Sultan Abdülmecid'in annesi Bezmialem Valide Sultan'ın dayanağıyla gerçekleştirildi. Birinci olarak bölgede bir medrese yapılması düşünülse de etrafta emsal yapıların bulunması sebebiyle bu fikirden vazgeçildi ve çağdaş mimariye sahip kagir okul binasının inşasına karar verildi.

Bina, Sultan Abdülmecid ve devlet ileri gelenlerinin katıldığı merasimin akabinde 21 Mart 1850'de eğitim öğretime açıldı.

Bezmialem Valide Sultan, okulun sürdürülebilirliği için vakıf gelirleri tahsis ederken öğretmen, memur ve hizmetlilerin maaşlarının da bu kaynaklardan karşılanmasını sağladı. Okulda ders kitaplarının basılması emeliyle litografya matbaası kuruldu.

Valide Sultan ayrıyeten birçok kendi koleksiyonundan oluşan 546 cilt yapıtı okul kütüphanesine bağışladı. Bu eserler günümüzde Beyazıt Devlet Kütüphanesi'nde korunuyor.

OSMANLI'NIN BİLİM VE EĞİTİM MERKEZLERİNDEN BİRİ OLDU

Darülmaarif, vakit içerisinde sırf ortaöğretim seviyesinde öğrenci yetiştiren bir kurum olmaktan çıkarak Osmanlı'nın yükseköğretim yapılanmasının da kıymetli merkezlerinden biri haline geldi.

Osmanlı'nın birinci çağdaş bilim heyetlerinden Encümen-i Daniş'in açılışı, Sultan Abdülmecid'in katıldığı merasimle 1851'de bu binada gerçekleştirildi.

Okulun akademik düzeyinin yükselmesiyle birlikte yükseköğretim kurumlarına öğrenci hazırlayan bir merkez haline gelen yapı, 1873'te birinci mülki idadi sınıflarının açılmasıyla fiilen idadi statüsüne geçti.

II. Abdülhamid devrinde binanın kimi kısımları Mekteb-i Mülkiye'ye, daha sonra Darülfünun-ı Şahane'nin birtakım sınıflarına tahsis edildi.

KIZ ÖĞRENCİLERİN EĞİTİMİNDE ÖNEMLİ BİR DURAK

Tarihi yapı, 20. yüzyılın başlarında kız öğrencilerin eğitiminde de değerli bir rol üstlendi. 1911'de İnas İdadisi ismiyle faaliyet gösteren kurum, sonraki yıllarda farklı isimlerle eğitim hayatını sürdürdü.

Cumhuriyet döneminde İstanbul Kız Lisesi ismini alan okul, 1933-1934 eğitim öğretim yılında Cağaloğlu'ndaki tarihi binaya yerleşti. 1959-1960 eğitim öğretim yılında ise yatılı öğrenci kabul edilmeye başlandı.

1983'TE CAĞALOĞLU ANADOLU LİSESİ'NE DÖNÜŞTÜ

Tarihi okul, 1980'li yıllarda yeni bir eğitim modeline geçti. 1983-1984 eğitim öğretim yılında Almanca eğitim veren Anadolu lisesi statüsüne kavuşan kurum, Cağaloğlu Anadolu Lisesi ismini aldı ve karma eğitime geçti.

Hazırlık sınıfıyla birlikte 5 yıllık eğitim modelinin uygulandığı okul, bu statüdeki birinci mezunlarını 1989-1990 eğitim öğretim yılında verdi.

740 ÖĞRENCİ EĞİTİM GÖRÜYOR

Cağaloğlu Anadolu Lisesi Müdürü Gökhan Karataş, okulun yaklaşık 176 yıldır kesintisiz biçimde eğitim hizmeti veren tarihi bir yapı olduğunu söyledi.

Binanın birinci devirlerinden itibaren farklı eğitim kademelerine mesken sahipliği yaptığını belirten Karataş, okulun 1983'te karma eğitime geçmesiyle bugünkü yapısına kavuştuğunu söz etti.

Karataş, okulda hazırlık, 9, 10, 11 ve 12. sınıflarda yaklaşık 740 öğrencinin eğitim gördüğünü, 60'a yakın öğretmenin misyon yaptığını aktardı.

Öğrencilerin Almanya ile Türkiye arasında imzalanan protokol kapsamında ek diploma alma imkanına sahip olduğunu belirten Karataş, bu sayede mezunların Almanya'nın yanı sıra Almanca eğitim verilen ülkelerde ve Türkiye'deki üniversitelerde eğitimlerine devam edebildiğini söyledi.

Okul mezunlarının Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Yıldız Teknik Üniversitesi üzere üniversitelerde eğitimlerini sürdürdüğünü lisana getiren Karataş, öğrencilerin başarılarıyla gurur duyduklarını söz etti.

"BU ESERDE HİZMET ETMEK BÜYÜK BİR ŞEREF"

Tarihi binanın yüksek tavanları, geniş kapıları ve mimari özellikleriyle öğrenci ve öğretmenlere farklı bir eğitim ortamı sunduğunu belirten Karataş, burada vazife yapmanın kendileri için özel bir mana taşıdığını söyledi.

Karataş, "Osmanlı'dan günümüze yadigar olan bu eserde hizmet etmek bizim için çok büyük bir erdem. Okulumuzun hem fiziki imkanlarından ötürü hem de Osmanlı'dan aldığı güçten ötürü, geleneklerinden ötürü çok memnunuz. Bu okula hizmet etmekten gurur duyuyoruz." dedi.

Yaklaşık iki asırlık geçmişi boyunca şehzadelerden memur adaylarına, kız öğrencilerden günümüzün lise öğrencilerine kadar binlerce bireye eğitim yuvası olan tarihi yapı, İstanbul'un eğitim hafızasının değerli duraklarından biri olmayı sürdürüyor.